# Shams

P2:
مطلب تویی، طالب تویی، هم منتها، هم مبتدا


P2:
باقی بهانه ست و دغل، کاین علت آمد، وآن دوا


P1:
ما زان دغل کژ بین شده، با بی گنه در کین شده


P1:
این سُکر بین، هل عقل را، وین نُقل بین، هل نَقل را


P1:
تدبیر صد رنگ افکنی، بر روم و بر زنگ افکنی


P2:
جان رب خلصنی زنان، والله که لاغست ای کیا


P1:
در "لا احب الافلین"، پاکی ز صورت ها یقین

P2:
در دیده های غیب بین، هر دم ز تو تمثال ها


P1:
افلاک از تو سرنگون، خاک از تو چون دریای خون


P1:
کوه از غمت بشکافته، وآن غم به دل درتافته

P2:
یک قطره خونی یافته، از فضلت این افضال ها


P1:
ای سروران را تو سند، بشمار ما را زان عدد


P1:
آن کو تو باشی بال او، ای رفعت و اجلال او

P2:
آن کو چنین شد حال او، بر روی دارد خال ها


P1:
گیرم که خارم، خار بَد، خار از پی گل میزهد


P1:
فکری بُدَست افعال ها، خاکی بُدَست این مال ها

P2:
قالی بُدَست این حال ها، حالی بُدَست این قال ها


P1:
عشق امر کل، ما رقعه ای، او قلزم و، ما جرعه ای


P2:
از عشق گشته دال الف، بی عشق الف چون دال ها


P2:
جان را از او خالی مکن، تا بردهد اعمال ها


P1:
گر شعرها گفتند پُر، پُر به بود دریا ز دُر


P1:
ای دل چه اندیشیده ای در عذر آن تقصیرها ؟

P2:
زان سوی او چندان وفا، زین سوی تو، چندین جفا


P1:
زان سوی او چندان کرم، زین سو خلاف و بیش و کم

P2:
زان سوی او چندان نعم، زین سوی تو چندین خطا


P1:
زین سوی تو چندین حسد، چندین خیال و ظن بد

P2:
زان سوی او چندان کشش چندان چشش چندان عطا


P2:
آن دم تو را او می کشد تا وارهاند مر تو را


P1:
از جرم ترسان می شوی وز چاره پرسان می شوی


P1:
گر چشم تو بربست او چون مهره ای در دست او


P1:
این سو کشان سوی خوشان وان سو کشان با ناخوشان


P1:
چندان دعا کن در نهان چندان بنال اندر شبان


P1:
بانک شعیب و ناله اش وان اشک همچون ژاله اش


P1:
گفتا نه این خواهم نه آن دیدار حق خواهم عیان


P1:
چون هر کسی درخورد خود یاری گزید از نیک و بد

P2:
ما را دریغ آید که خود فانی کنیم از بهر لا


P1:
در گل بمانده پای دل جان می دهم چه جای دل


P1:
آن شکل بین وان شیوه بین وان قد و خد و دست و پا

P2:
آن رنگ بین وان هنگ بین وان ماه بدر اندر قبا


P2:
خود را زمین برمی زنم زان پیش کو گوید صلا


P1:
ای دل قرار تو چه شد وان کار و بار تو چه شد

P2:
خوابت که می بندد چنین اندر صباح و در مسا


P1:
دیگر نخواهم زد نفس این بیت را می گوی و بس


P1:
زین باده می خواهی برو اول تنک چون شیشه شو


P1:
ماده است مریخ زمن این جا در این خنجر زدن


P1:
ای عشق خندان همچو گل وی خوش نظر چون عقل کل


P2:
چون نام رویت می برم دل می رود والله ز جا


P1:
افغان و خون دیده بین صد پیرهن بدریده بین


P1:
رنج و بلایی زین بتر کز تو بود جان بی خبر


P1:
گل دیده ناگه مر تو را بدریده جان و جامه را

P2:
وان چنگ زار از چنگ تو افکنده سر پیش از حیا


P1:
بد بی تو چنگ و نی حزین برد آن کنار و بوسه این


P1:
این جان پاره پاره را خوش پاره پاره مست کن

P2:
تا آن چه دوشش فوت شد آن را کند این دم قضا


P2:
والله نگویم بعد از این هشیار شرحت ای خدا


P1:
یا باده ده حجت مجو یا خود تو برخیز و برو


P1:
رقصان سوی گردون شوم زان جا سوی بی چون شوم


P1:
رو سخت کن ای مرتجا مست از کجا شرم از کجا


P1:
بنگر که از شمشیر شه در قهرمان خون می چکد

P2:
آخر چه گستاخی است این والله خطا والله خطا


P1:
آن کو ز شیران شیر خورد او شیر باشد نیست مرد


P1:
نوح ار چه مردم وار بد طوفان مردم خوار بد


P2:
هین زهره را کالیوه کن زان نغمه های جان فزا


P1:
غم جمله را نالان کند تا مرد و زن افغان کند

P2:
که داد ده ما را ز غم کو گشت در ظلم اژدها


P2:
تا غلغل افتد در عدم از عدل تو ای خوش صدا


P1:
تا کار جان چون زر شود با دلبران هم بر شود


P2:
ای از تو آبستن چمن و ای از تو خندان باغ ها


P1:
ای فتنه روم و حبش حیران شدم کاین بوی خوش


P1:
ای قیل و ای قال تو خوش و ای جمله اشکال تو خوش

P2:
ماه تو خوش سال تو خوش ای سال و مه چاکر تو را


P2:
کای گل گریز اندر شکر چون گشتی از گلشن جدا


P2:
شکر خوش و گل هم خوش و از هر دو شیرینتر وفا


P2:
از گل برآ بر دل گذر آن از کجا این از کجا


P2:
بستان به بستان می روی آن جا که خیزد نقش ها


P1:
ای گل تو این ها دیده ای زان بر جهان خندیده ای


P2:
کای هر که خواهد نردبان تا جان سپارد در بلا


P1:
هین از ترشح زین طبق بگذر تو بی ره چون عرق


P2:
بی حرف و صوت و رنگ و بو بی شمس کی تابد ضیا


P2:
زان سان که ماهی را بود دریا و طوفان جان فزا


P1:
ای شیخ ما را فوطه ده وی آب ما را غوطه ده


P1:
ای رشک ماه و مشتری با ما و پنهان چون پری


P1:
هر جا روی تو با منی ای هر دو چشم و روشنی


P2:
ای که چه باد خورده ای ما مست گشتیم از صدا


P1:
ای باغبان ای باغبان در ما چه درپیچیده ای

P2:
گر برده ایم انگور تو تو برده ای انبان ما


P1:
با روی همچون ماه خود با لطف مسکین خواه خود


P1:
تلخ از تو شیرین می شود کفر از تو چون دین می شود

P2:
خار از تو نسرین می شود چیزی بده درویش را


P1:
امروز گویم چون کنم یک باره دل را خون کنم


P1:
از هجر روزم قیر شد دل چون کمان بد تیر شد


P1:
خورشید پیشت چون شفق ای برده از شاهان سبق


P1:
ای جان تو و جان ها چو تن بی جان چه ارزد خود بدن

P2:
دل داده ام دیر است من تا جان دهم جانا بیا


P1:
ای خسرو مه وش بیا ای خوشتر از صد خوش بیا


P1:
مخدوم جانم شمس دین از جاهت ای روح الامین


P2:
چون برنمی گردد سرت چون دل نمی جوشد تو را


P2:
اشتر بخوابان هین هله نه از بهر من بهر خدا


P2:
از چون مگو بی چون برو زیرا که جان را نیست جا


P1:
گویی مرا چون می روی گستاخ و افزون می روی


P1:
دل از جهان رنگ و بو گشته گریزان سو به سو


P2:
چون تو هوا را بشکنی پا بر هوا نه هین بیا


P1:
خود را مرنجان ای پدر سر را مکوب اندر حجر


P1:
آن مار ابله خویش را بر خار می زد دم به دم


P1:
بی صبر بود و بی حیل خود را بکشت او از عجل


P2:
ساکن نشین وین ورد خوان جاء القضا ضاق الفضا


P2:
مر صابران را می رسان هر دم سلامی نو ز ما


P1:
جرمی ندارم بیش از این کز دل هوا دارم تو را


P1:
یا این دل خون خواره را لطف و مراعاتی بکن


P2:
بی شمع روی تو نتان دیدن مر این دو راه را


P1:
زان سو که فهمت می رسد باید که فهم آن سو رود


P2:
کاین دولت و اقبال را باشد از ایشان ننگ ها


P2:
آن سو هزاران جان ز مه چون اختران آونگ ها


P1:
زین رو همی بینم کسان نالان چو نی وز دل تهی

P2:
زین رو دو صد سرو روان خم شد ز غم چون چنگ ها


P1:
زین رو هزاران کاروان بشکسته شد از ره روان


P2:
کز چشم من دریای خون جوشان شد از جور و جفا


P2:
در تو را جان ها صدف باغ تو را جان ها گیا


P1:
تو صدقه کن ای محتشم بر دل که دیدت ای صنم


P2:
کو خورده باشد باده ها زان خسرو میمون لقا


P2:
آن را که دید او آن قمر در خوبی و حسن و بها


P1:
ای جان سخن کوتاه کن یا این سخن در راه کن


P1:
چون یک دمی آن شاه فرد تدبیر ملک خویش کرد


P1:
تا باز از آن عاقل شده دید از هوا غافل شده


P1:
زود اندرآمد لطف شه مخدوم شمس الدین چو مه


P1:
از شه چو دید او مژده ای آورد در حین سجده ای

P2:
تبریز را از وعده ای کارزد به این هر دو سرا


P1:
چون نالد این مسکین که تا رحم آید آن دلدار را

P2:
خون بارد این چشمان که تا بینم من آن گلزار را


P2:
این دام و دانه کی کشد عنقای خوش منقار را


P1:
تن را سلامت ها ز تو جان را قیامت ها ز تو


P2:
وز شاه جان حاصل شده جان ها در او دیوار را


P1:
باشد که آن شاه حرون زان لطف از حدها برون


P1:
جانی که رو این سو کند با بایزید او خو کند


P1:
عالی خداوند شمس دین تبریز از او جان زمین


P1:
من دی نگفتم مر تو را کای بی نظیر خوش لقا


P1:
هر کز گران جانان بود چون درد در پایان بود


P2:
خورشید و مه پنهان شود چون تیرگی گیرد هوا


P1:
از بوسه ها بر دست او وز سجده ها بر پای او


P2:
ای بس دعاگو را که حق کرد از کرم قبله دعا


P1:
این را رها کن خواجه را بنگر که می گوید مرا


P1:
هست آن جهان چون آسیا هست آن جهان چون خرمنی


P1:
رو ترک این گو ای مصر آن خواجه را بین منتظر


P1:
ای خواجه تو چونی بگو خسته در این پرفتنه کو

P2:
در خاک و خون افتاده ای بیچاره وار و مبتلا


P1:
کی آن دهان مردم است سوراخ مار و کژدم است


P1:
جان را تو پیدا کرده ای مجنون و شیدا کرده ای


P1:
گه عاشق این پنج و شش گه طالب جان های خوش

P2:
این سوش کش آن سوش کش چون اشتری گم کرده جا


P2:
آخر ببین کاین آب و گل چون بست گرد جان ما


P2:
تا ره بری سوی احد جان را از این زندان ما


P2:
ریحان به ریحان گل به گل از حبس خارستان ما


P1:
ای چشم ابر این اشک ها می ریز همچون مشک ها


P1:
این ابر را گریان نگر وان باغ را خندان نگر


P1:
این ابر چون یعقوب من وان گل چو یوسف در چمن


P1:
خوش می روی در کوی ما خوش می خرامی سوی ما

P2:
خوش می جهی در جوی ما ای جوی و ای جویای ما


P1:
خوش می روی بر رای ما خوش می گشایی پای ما


P1:
خاموش کامشب زهره شد ساقی به پیمانه و به مد


P1:
والله که این دم صوفیان بستند از شادی میان


P1:
قومی چو دریا کف زنان چون موج ها سجده کنان

P2:
قومی مبارز چون سنان خون خوار چون اجزای ما


P2:
در خواب غفلت بی خبر زو بوالعلی و بوالعلا


P1:
گفتا چیست این ای فلان گفتم که خون عاشقان


P1:
گفتا چو تو نوشیده ای در دیگ جان جوشیده ای


P2:
اندرکشیدش همچو جان کان بود جان را جان فزا


P2:
می کرد اشارت آسمان کای چشم بد دور از شما


P2:
در بی دلی دل بسته بین کاین دل بود دام بلا


P1:
زودتر بیا هین دیر شد دل زین ولایت سیر شد


P2:
پر ده قدح را تا که من سر را بنشناسم ز پا


P1:
بی ذوق آن جانی که او در ماجرا و گفت و گو

P2:
هر لحظه گرمی می کند با بوالعلی و بوالعلا


P2:
پر شد همه شهر این خبر کامروز عیش است الصلا


P1:
سرسبز و خوش هر تره ای نعره زنان هر ذره ای


P1:
گل کرد بلبل را ندا کای صد چو من پیشت فدا


P2:
یا یوسفینا فی البشر جودوا بما الله اشتری


P1:
ای هفت گردون مست تو ما مهره ای در دست تو


P2:
ای عیش زین نه بر فرس بر جان ما زن ای صبا


P1:
خوان چو رسید از آسمان دست بشوی و هم دهان


P1:
بسته کنم من این دو لب تا که چراغ روز و شب


P1:
بین که چه خواهی کردنا بین که چه خواهی کردنا


P1:
دلا زین تنگ زندان ها رهی داری به میدان ها


P1:
چه روزی هاست پنهانی جز این روزی که می جویی

P2:
چه نان ها پخته اند ای جان برون از صنعت نانبا


P2:
زند خورشید بر چشمت که اینک من تو در بگشا


P1:
از این سو می کشانندت و زان سو می کشانندت


P1:
ضمیر هر درخت ای جان ز هر دانه که می نوشد


P1:
مگر تو لوح محفوظی که درس غیب از او گیرند


P1:
و یا آن روح بی چونی کز این ها جمله بیرونی


P2:
از او افتاده یعقوبان به دام و جاه ملت ها


P1:
چو از حیرت گذر یابد صفات آن را که دریابد


P1:
چنین باغ و چنین شش جو پس این پنج و این شش جو


P1:
بیا درده می احمر که هم بحر است و هم گوهر


P2:
که ره نبود در این بستان دغا و قلتبانی را


P1:
مکان ها بی مکان گردد زمین ها جمله کان گردد


P2:
که عشقی هست در دستم که ماند ذوالفقاری را


P2:
به پیشش جان چه کار آید مگر از بهر قربان را


P2:
چو جان با تن ولیکن تن نبیند هیچ مر جان را


P1:
بجه از جا چه می پایی چرا بی دست و بی پایی


P2:
مخواه از حق عنایت ها و یا کم کن شکایت ها


P2:
بده آن عشق و بستان تو چو فرعون این ولایت ها


P1:
خنک جانی که خواری را به جان ز اول نهد بر سر


P1:
ازان دریا هزاران شاخ شد هر سوی و جویی شد


P1:
چو دیگ از زر بود او را سیه رویی چه غم آرد


P1:
گریبان گیر و این جا کش کسی را که تو خواهی خوش


P2:
نه اینم من نه آنم من که گم کردم سر و پا را


P2:
چو دید از لاله کوهی که جام آورد مستان را


P2:
چه حیلت کرد کز پرده به دام آورد مستان را


P1:
چو خوبان حله پوشیدند درآ در باغ و پس بنگر


P1:
که جان ها را بهار آورد و ما را روی یار آورد


P2:
چو آن پنهان شود گویی که دیوی زاد صورت را


P1:
چو بر صورت زند یک دم ز عشق آید جهان برهم


P1:
اگر آن خود همین جانست چرا بعضی گران جانست


P1:
جهانی را کشان کرده بدن هاشان چو جان کرده


P1:
تو دیدی هیچ عاشق را که سیری بود از این سودا

P2:
تو دیدی هیچ ماهی را که او شد سیر از این دریا


P2:
تو دیدی هیچ وامق را که عذرا خواهد از عذرا


P1:
تویی دریا منم ماهی چنان دارم که می خواهی

P2:
بکن رحمت بکن شاهی که از تو مانده ام تنها


P1:
عذابست این جهان بی تو مبادا یک زمان بی تو

P2:
به جان تو که جان بی تو شکنجه ست و بلا بر ما


P2:
بهشت و حوض کوثر شد پر از رضوان پر از حورا


P2:
که او شمسیست نی شرقی و نی غربی و نی در جا


P1:
ببین ذرات روحانی که شد تابان از این صحرا

P2:
ببین این بحر و کشتی ها که بر هم می زنند این جا


P2:
ببین معشوق و عاشق را ببین آن شاه و آن طغرا


P1:
چو جوهر قلزم اندر شد نه پنهان گشت و نی تر شد


P2:
چو مفلوجی چو مسکینی بماند آن عقل هم برجا


P1:
ز بحر این در خجل باشد چه جای آب و گل باشد

P2:
چه جان و عقل و دل باشد که نبود او کف دریا


P1:
چه سودا می پزد این دل چه صفرا می کند این جان

P2:
چه سرگردان همی دارد تو را این عقل کارافزا


P2:
تو را چون پخته شد جانی مگیر ای پخته خامی را


P2:
چو آن مرغی که می بافد به گرد خویش دامی را


P1:
در این دام و در این دانه مجو جز عشق جانانه


P1:
تو شین و کاف و ری را خود مگو شکر که هست از نی


P1:
چو بی صورت تو جان باشی چه نقصان گر نهان باشی


P1:
چو ابرو را چنین کردی چه صورت های چین کردی

P2:
مرا بی عقل و دین کردی بر آن نقش و بر آن حورا


P1:
مرا گویی چه عشقست این که نی بالا نه پستست این

P2:
چه صیدی بی ز شستست این درون موج این دریا


P2:
که تا آتش شود گل خوش که تا یکتا شود صد تا


P1:
بکن این رمز را تعیین بگو مخدوم شمس الدین


P1:
به گوش دل بگفت اقبال رست آن جان به عشق ما

P2:
بکرد این دل هزاران جان نثار آن گفت رستش را


P1:
چو عشقش دید جانم را به بالای یست از این هستی


P1:
در آن روزی که در عالم الست آمد ندا از حق


P1:
وگر از ناز او گوید برو از من چه می خواهی


P1:
تو می دانی که من بی تو نخواهم زندگانی را

P2:
مرا مردن به از هجران به یزدان کاخرج الموتی


P2:
رباب و دف به پیش آور اگر نبود تو را سرنا


P1:
همان سلطان همان سلطان که خاکی را نبات آرد


P2:
تو هم نو شو تو هم نو شو بهل نطق بیاتی را


P1:
اگر نه عشق شمس الدین بدی در روز و شب ما را


P2:
که عین ذوق و راحت شد همه رنج و تعب ما را


P2:
که مطلوب همه جان ها کند از جان طلب ما را


P2:
چو جام جان لبالب شد از آن می های لب ما را


P1:
در آن مجلس که گردان کرد از لطف او صراحی ها

P2:
گران قدر و سبک دل شد دل و جان از طرب ما را


P1:
به خانه خانه می آرد چو بیذق شاه جان ما را


P2:
چو اشتر می کشاند او به گرد این جهان ما را


P1:
چه جای ما که گردون را چو گاوان در خرس بست او


P1:
خم ها است از آن باده خم ها است از این باده


P1:
از این لوت و زین قوت چه مستیم و چه مبهوت


P1:
آن که او را کس به نسیه و نقد نستاند به خاک


P1:
هر دو ده یعنی دو کون از بوی تو رونق گرفت


P2:
هر که دارد در دل و جان این چنین شوق و ولا


P2:
ای تو چاره کرده هر دم صد چو من بیچاره را


P1:
هم تو بنویس ای حسام الدین و می خوان مدح او


P1:
وارهان این جان ما را تو به رطلی می از آنک


P1:
بلک چون ماهی به دریا بلک چون قالب به جان


P1:
شور و شر و نفع و ضر و خوف و امن و جان و تن


P1:
جمله عشق و جمله لطف و جمله قدرت جمله دید


P1:
من از این فاتحه بستم لب خود باقی از او جو


P2:
وگر از اصل تو دوری چه از این مشعله ها را


P1:
تو مرا جان و جهانی، چه کنم جان و جهان را ؟

P2:
تو مرا گنج روانی، چه کنم سود و زیان را ؟


P2:
چو در این دور خرابم، چه کنم دور زمان را ؟


P2:
نه نهانم نه پدیدم، چه کنم کون و مکان را ؟


P2:
چو تو را صید و شکارم، چه کنم تیر و کمان را ؟


P2:
چه توان گفت؟ چه گویم؟ صفت این جوی روان را


P2:
چو مرا گرگ شبان شد، چه کشم ناز شبان را ؟


P2:
خنک آن جا که نشستی، خنک آن دیده ی جان را


P1:
ز تو هر ذره جهانی ، ز تو هر قطره چو جانی

P2:
چو ز تو یافت نشانی، چه کند نام و نشان را ؟


P2:
چو به سر باید رفتن، چه کنم پای دوان را ؟


P2:
هم از این خوب طلب کن، فرج و امن و امان را


P1:
این برگ چون زبان ها وین میوه ها چو دل ها


P1:
جوابش آید از آن سو که من تو را پس از این


P1:
نیست بودی تو قرن ها بر تو خواندند هل اتی


P2:
چو که بی دست و دل شدی دست درزن در این ابا


P2:
همه روز اندر آن جنون همه شب اندر این بکا


P2:
که دو صد نور می رسد به دو دیده از آن لقا


P1:
اسباب عشرت راست شد هر چه دلم می خواست شد


P1:
خود کی رود کشتی در او که او تهی بیرون رود


P1:
آه از این زشتان که مه رو می نمایند از نقاب


P2:
سگ نه ای شیری چه باشد بهر نان چندین شتاب


P2:
جان کجا رنگ از کجا جان را بجو جان را بیاب


P1:
نه از نقش های صورت نه از صاف و نه از کدورت

P2:
نه از ماضی و نه حالی نه از زهد نه از مراتب


P1:
آن خواجه را از نیم شب بیماریی پیدا شده ست

P2:
تا روز بر دیوار ما بی خویشتن سر می زده ست


P1:
چرخ و زمین گریان شده وز ناله اش نالان شده

P2:
دم های او سوزان شده گویی که در آتشکده ست


P2:
زین واقعه در شهر ما هر گوشه ای صد عربده ست


P2:
کاین عشق اکنون خواجه را هم دایه و هم والده ست


P2:
نی خون کس را ریخته ست نی مال کس را بستده ست


P2:
کان جا که افتادست او نی مفسقه نی معبده ست


P1:
تو عشق را چون دیده ای از عاشقان نشنیده ای

P2:
خاموش کن افسون مخوان نی جادوی نی شعبده ست


P2:
که یک جان دارم و خواهم که دربازم همین ساعت


P2:
که وقت آمد که من جان را سپر سازم همین ساعت


P1:
چو بر می آید این آتش فغان می خیزد از عالم


P2:
که مرغان را به رشک آرم ز پروازم همین ساعت


P1:
که تا نازی کنیم آن جا و بازاری نهیم آن جا

P2:
که تا دل ها خنک گردد که دل ها سخت بریانست


P1:
که این سو عاشقان باری چو عود کهنه می سوزد


P2:
خنک آن را که می گیری که جانم مست ایشانست


P1:
اگر گیری ور اندازی چه غم داری چه کم داری

P2:
که عاشق چون گیا این جا بیابان در بیابانست


P2:
هزاران جان همی بخشد چه شد گر خصم یک جانست


P1:
که جان ذره ست و او کیوان که جان میوه ست و او بستان

P2:
که جان قطره ست و او عمان که جان حبه ست و او کانست


P1:
سخن در پوست می گویم که جان این سخن غیبست

P2:
نه در اندیشه می گنجد نه آن را گفتن امکانست


P1:
خمش کن همچو عالم باش خموش و مست و سرگردان


P1:
امروز نه هوش است و نه گوش است و نه گفتار


P1:
فی الجمله هر آن کس که در این خانه رهی یافت


P2:
زیرا که جز این عشق تو را خویش و پدر نیست


P2:
خواب بود و آن فنا شد چونک از سر رفت خوابت


P1:
مخلص و معنی این ها گر چه دانی هم نهان کن


P1:
روز و شب را چون دو مجنون درکشان در سلسله

P2:
ای که هر روزت چو عید و هر شبت قدر و برات


P2:
عشق گوید دوغ خورد و دوغ خورد او مست نیست


P2:
چون نباشد نان و نعمت صحن و سینی سود نیست


P2:
زانک از این گلگون ندارد بر رخ و رخسار مست


P1:
عشق بی چون بین که جان را چون قدح پر می کند


P1:
یار ما عشق است و هر کس در جهان یاری گزید


P1:
گر ندید آن شادجان این گلستان را شاد چیست


P1:
گر نه تقصیر است از جان در فدا گشتن در او


P1:
چشمه ای خواهم که از وی جمله را افزایش است


P2:
سنگ و گوهر هر دو را از فضل او بخشایش است


P2:
کاین جلالت لایق این عقل و این اخلاق نیست


P1:
تا تو مشتاقی بدان کاین اشتیاق تو بتی است


P1:
بزم سلطان است این جا هر که سلطانی است نوش


P2:
پا چه باشد سر چه باشد پا و سر یک سر شدست


P1:
او سر است و ما چو دستار اندر او پیچیده ایم


P2:
کاین حجاب و حائل ست آن سوی آن چون مایلست


P2:
خود گرفتم کاین دل ما جز که و جز خاره نیست


P2:
لیک اندر دست من زان پاره ها یک پاره نیست


P2:
وین زبان چون ناودان باران از این جا نازلست


P1:
این خود آن کس را بود کز ابر او باران چکد


P1:
در دل و کشتی نوح افکن در این طوفان تو خویش


P2:
وصل از آن کس خواه باری کو به معنی واصل ست


P2:
چاره جوینده که کرده ست تو را خود آن چیست


P2:
هم از او شبهه تو است و هم از او حجت تو است


P2:
هم از او عسرت تو است و هم از او عشرت تو است


P2:
شیشه بر دست گرفته است و پری خوان شده است


P2:
این وام از کی خواهم و آن چشم خود که راست


P2:
زانک جز این رنگ و بو در دل و جان رنگ هاست


P2:
چه هاست نعره برآورده کان چه هاست چه هاست


P1:
چون آسمان گر خم دهی در امر و فرمان وارهی


P1:
اقبال خویش آید تو را دولت به پیش آید تو را


P1:
ای بی وفا جانی که او بر ذوالوفا عاشق نشد


P1:
جانی کجا باشد که او بر اصل جان مفتون نشد


P2:
خانه ش بده بادا که او بر شهر ما عاشق نشد


P1:
جان های باطن روشنان شب را به دل روشن کنان


P1:
باشد ز بازی های خوش بی ذوق رود فرزین شود


P1:
در تیره شب چون مصطفی می رو طلب می کن صفا


P2:
طشتش فتاد از بام ما نک سوی مجنون خانه شد


P1:
می گشت گرد حوض او چون تشنگان در جست و جو


P1:
ای مرد دانشمند تو دو گوش از این بربند تو

P2:
مشنو تو این افسون که او ز افسون ما افسانه شد


P1:
زین حلقه نجهد گوش ها کو عقل برد از هوش ها


P1:
بازی مبین بازی مبین این جا تو جانبازی گزین


P1:
من که ز جان ببریده ام چون گل قبا بدریده ام

P2:
زان رو شدم که عقل من با جان من بیگانه شد


P2:
شمعی که اندر نور او خورشید و مه پروانه شد


P2:
شوری درافتد در جهان، وین سور بر ماتم زند


P1:
خورشید حق دل شرق او شرقی که هر دم برق او


P1:
آن کیست آن آن کیست آن کو سینه را غمگین کند


P2:
خار از کفت بیرون کشد وز گل تو را بالین کند


P2:
بر بنده او احسان کند هم بند را تحسین کند


P2:
او را برون و اندرون شیرین و خوش چون تین کند


P1:
ذوقست کاندر نیک و بد در دست و پا قوت دهد


P2:
گر ذوق نبود یار جان جان را چه باتمکین کند


P2:
دیدی تو یا خود دید کس کاندر جهان خر بز خورد


P1:
ترک آن بود کز بیم او دیه از خراج ایمن بود


P2:
آن کس که از جوع البقر ده مرده ماش و رز خورد


P1:
امروز خندانیم و خوش کان بخت خندان می رسد


P1:
مست و خرامان می روم پوشیده چون جان می روم

P2:
پرسان و جویان می روم آن سو که سلطان می رسد


P1:
هان ای پسر هان ای پسر خود را ببین در من نگر


P2:
زیرا که در ویرانه ها خورشید رخشان می رسد


P1:
گه خونی و خون خواره ای گه خستگان را چاره ای

P2:
خاصه که این بیچاره را کز سوی ایشان می رسد


P2:
ای جان چه دفعم می دهی این دفع تو بسیار شد


P1:
ای کرده دل چون خاره ای امشب نداری چاره ای

P2:
تو ماه و ما استاره ای استاره با مه یار شد


P1:
ای ماه بیرون از افق ای ما تو را امشب قنق

P2:
چون شب جهان را شد تتق پنهان روان را کار شد


P1:
گر زحمت از تو برده ام پنداشتی من مرده ام

P2:
تو صافی و من درده ام بی صاف دردی خوار شد


P2:
نی آن چنان سیلیست این کش کس تواند کرد بند


P2:
زان باده ها که عاشقان در مجلس دل می خورند


P1:
افسرده آن عمری که آن بگذشت بی آن جان خوش

P2:
ای گنده آن مغزی که آن غافل بود زین لورکند


P2:
هر ناله ای دارد یقین زان دو لب چون قند قند


P1:
می بین که چون در می دمد در هر گلی در هر دلی


P2:
بی جان کسی که دل از او یک لحظه برتانست کند


P1:
رندان سلامت می کنند جان را غلامت می کنند


P2:
بی پا چو من پوید کسی مستان سلامت می کنند


P2:
من کس نمی دانم جز او مستان سلامت می کنند


P1:
حیران کن و بی رنج کن ویران کن و پرگنج کن


P2:
وی از تو دل صاحب نظر مستان سلامت می کنند


P2:
وان شاه خوش خو را بگو مستان سلامت می کنند


P1:
آن میر غوغا را بگو وان شور و سودا را بگو


P1:
آن جا که یک باخویش نیست یک مست آن جا بیش نیست

P2:
آن جا طریق و کیش نیست مستان سلامت می کنند


P1:
آن جان بی چون را بگو وان دام مجنون را بگو


P2:
وان یار و همدم را بگو مستان سلامت می کنند


P1:
آن توبه سوزم را بگو وان خرقه دوزم را بگو


P2:
وان فخر رضوان را بگو مستان سلامت می کنند


P2:
ای از تو جان ها آشنا مستان سلامت می کنند


P2:
وان شور و سودا را بگو مستان سلامت می کنند


P1:
ای جان جان ای جان جان مستان سلامت می کنند

P2:
یک مست این جا بیش نیست مستان سلامت می کنند


P1:
بر ذکر ایشان جان دهم جان را خوش و خندان دهم

P2:
جان چون نخندد چون ز تن در لطف جانان می رود


P2:
زین رو سخن چون بیخودان هر دم پریشان می رود


P2:
در گفتنم ذوقی دگر باقی بر این سان می رود


P1:
میدان خوش است ای ماه رو با گیر و دار ما و تو

P2:
ای هر که لنگست اسب او لنگان ز میدان می رود


P2:
خورشید هم جان باخته چون گوی غلطان می رود


P1:
چون نور بیرون این بود پس او که دولت بین بود

P2:
یا رب چه باتمکین بود یا رب چه رخشان می رود


P1:
گر چشم و جان عاشقان چون ابر طوفان بار شد


P1:
ای شاد و خندان ساعتی کان ابرها گرینده شد


P1:
زان صد هزاران قطره ها یک قطره ناید بر زمین


P2:
زان موج بیرون از جهت این شش جهت جنبان شود


P1:
ای مانده زیر شش جهت هم غم بخور هم غم مخور


P1:
وان خشک چون آتش شود آتش چو جان هم خوش شود

P2:
آن این نباشد این شود این آن نباشد آن شود


P2:
هر چه تو زان حیران شوی آن چیز از او حیران شود


P2:
ای ساقی افزون ده قدح تا وارهیم از نیک و بد


P1:
کاری ز ما گر خواهدی زین باده ما را ندهدی


P2:
وان ساقیان چون دایگان شیرین و مشفق بر ولد


P1:
ای دل از این سرمست شو هر جا روی سرمست رو

P2:
تو دیگران را مست کن تا او تو را دیگر دهد


P2:
می خوان تو لااقسم نهان تا حبذا هذا البلد


P1:
چون خیره شد زین می سرم خامش کنم خشک آورم


P2:
جان خصم نیک و بد شود هر لحظه ای خنجر زند


P2:
هر سو که افتد بعد از این بر مشک و بر عنبر زند


P1:
دل بیخود از باده ازل می گفت خوش خوش این غزل

P2:
گر می فروگیرد دمش این دم از این خوشتر زند


P2:
آن کو دلش را برده ای جان هم غلامت می کند


P1:
آن کو ز خاک ابدان کند مر دود را کیوان کند


P1:
یک لحظه ات پر می دهد یک لحظه لنگر می دهد


P1:
چون مهره ای در دست او گه باده و گه مست او


P1:
آن کو ز خاکی جان کند او دود را کیوان کند


P1:
ماه از غمت دو نیم شد رخساره ها چون سیم شد


P2:
وان پخته کاری ها نگر کان رطل خامت می کند


P1:
بس کن رها کن گفت و گو نی نظم گو نی نثر گو


P1:
هست این سخا چون سیر ره وین بخل منزل کردنت


P1:
خود را بیفشان چون شجر از برگ خشک و برگ تر


P1:
ره رو مگو این چون بود زیرا ز چون بیرون بود


P2:
ور نی چو نان خاید فتی کی وقت نان گویی بود


P1:
تا چند از این استور تن کو کاه و جو خواهد ز من


P2:
اقبال آن جانی که او بی مثل و بی اشباه شد


P2:
این نادره ایمان نگر کایمان در او گمراه شد


P2:
کان روح از کروبیان هم سیر و خلوت خواه شد


P2:
تا چه خوش است این دل من کو کندش منظر خود


P2:
این همه خود تو می کنی بی تو به سر نمی شود


P2:
هم تو بگو به لطف خود بی تو به سر نمی شود


P2:
اه که فلک چه لطف ها از تو بر این زمین کند


P1:
جهان طورست و من موسی که من بی هوش و او رقصان


P2:
در این هیهای من پیچد بر این هیهات من گردد


P1:
در این بازار عطاران مرو هر سو چو بی کاران


P2:
تو منشین منتظر بر در که آن خانه دو در دارد


P1:
به هر دیگی که می جوشد میاور کاسه و منشین

P2:
که هر دیگی که می جوشد درون چیزی دگر دارد


P2:
از این باد و هوا بگذر هوایش شور و شر دارد


P2:
که آن ماه دل و جان ها به گرد بام می گردد


P2:
چو پخته کرد جان ها را به گرد خام می گردد


P1:
ز گردش فارغست آن مه چه منزل پیش او چه ره


P1:
شهی که کان و دریاها زکات از وی همی خواهند


P2:
ز انعامت که این عالم بر آن انعام می گردد


P2:
چه نقصان قهرمانت را که چون صمصام می گردد


P1:
دلم پرست و آن اولی که هم تو گویی ای مولی


P1:
اگر صد همچو من گردد هلاک او را چه غم دارد

P2:
که نی عاشق نمی یابد که نی دلخسته کم دارد


P2:
چه دانی تو که درد او چه دستان و قدم دارد


P1:
به دوران ها چو من عاشق نرست از مغرب و مشرق

P2:
بپرس از پیر گردونی که چون من پشت خم دارد


P1:
خنک جانی که از خوابش به مالش ها برانگیزد


P2:
چو میوه زاید از شاخی از آن شاخ اندرآویزد


P1:
ز سایه خود گریزانم که نور از سایه پنهانست


P2:
تو خود این را روا داری وانگه این روا باشد


P1:
خود او پیدا و پنهانست جهان نقش است و او جانست


P2:
مسلم گشت جان بخشی تو را وان دم تو را باشد


P1:
چو آمد روی مه رویم چه باشد جان که جان باشد


P1:
دلا بگریز از این خانه که دلگیرست و بیگانه


P1:
از این صلح پر از کینش وز این صبح دروغینش


P1:
هر آن آتش که می زاید غم و اندیشه را سوزد


P2:
همان دم نقش گیرد جان چو من دستک زنان باشد


P2:
مبین چادر تو آن بنگر که در چادر نهان باشد


P2:
چه غم داری تو از پیری چو اقبالت جوان باشد


P1:
کسی کو خواب می بیند که با ماهست بر گردون


P2:
معاذالله که سیمرغی در این تنگ آشیان باشد


P2:
سخن با گوش و هوشی گو که او هم جاودان باشد


P2:
و او در خواب و بیداری قرین و یار غار آمد


P1:
ز سوسن بشنو ای ریحان که سوسن صد زبان دارد


P1:
گل از نسرین همی پرسد که چون بودی در این غربت


P1:
بیا کامشب به جان بخشی به زلف یار می ماند


P1:
به شب نالان و بیداران نیابی جز که بیماران


P1:
در این دریای بی مونس دلا می نال چون یونس

P2:
نهنگ شب در این دریا به مردم خوار می ماند


P1:
بدان سان می خورد ما را ز خاص و عام اندر شب

P2:
نه دکان و نه سودا و نه این بازار می ماند


P1:
فلک بازار کیوانست در او استاره گردان است


P1:
جز این چرخ و زمین در جان عجب چرخیست و بازاری


P2:
درآ در دین بی خویشی که بس بی خویش خویشانند


P1:
چه دریاها که می نوشند چو دریاها همی جوشند

P2:
اگر چه خود که خاموشند دانااند و می دانند


P2:
میان بزم مردان شین که ایشان جمله رندانند


P2:
و کان لعل و یاقوتند و در کان جان ارکانند


P2:
میان بندد به خدمت روز و شب ها این سمر گوید


P1:
که را ماند دل آن لحظه که آن جان شرح دل گوید

P2:
که را ماند خبر از خود در آن دم کو خبر گوید


P1:
بود مه سایه را دایه به مه چون می رسد سایه


P2:
کنون من هم نمی گنجم کز او این خانه پر باشد


P1:
سبک رو همچو پریان شو ز جسم خویش عریان شو


P1:
صلاح الدین به صید آمد همه شیران بود صیدش


P2:
از آن گوشه چه می تابد عجب آن لعل کان باشد


P2:
عجب آن شمع جان باشد که نورش بی کران باشد


P1:
گر از وی درفشان گردی ز نورش بی نشان گردی


P2:
بمال آن چشم و خوش بنگر که بینی هر چه آن باشد


P2:
چو ما از خود کران گیریم او اندر میان باشد


P1:
نه آن باشد نه این باشد صلاح الحق و دین باشد


P2:
مرا قولیست با جانان که جانان جان من باشد


P2:
چه جویم ملک کنعان را چو او کنعان من باشد


P2:
مرا هر دم سر مه شد چو مه بر خوان من باشد


P2:
تو خامش تا زبان ها خود چو دل جنبان من باشد


P2:
امین غیب پیدا شد که جان را زاد و بود آمد


P2:
چو نور از جان رنگ آمیز این سرخ و کبود آمد


P1:
نصیب تن از این رنگست نصیب جان از این لذت


P1:
بسوز ای دل که تا خامی نیاید بوی دل از تو


P1:
همیشه بوی با عودست نه رفت از عود و نه آمد


P1:
ز صف نگریخت شاهنشه ولی خود و زره پرده ست


P1:
بشارت می پرستان را که کار افتاد مستان را


P2:
که آهوچشم خون خواره چو شیر اندر شکار آمد


P1:
درختان بین که چون مستان همه گیجند و سرجنبان


P1:
چه گفت آن بید سرجنبان که از مستی سبک سر شد

P2:
چه دید آن سرو خوش قامت که رفت و پایدار آمد


P2:
که این عشقی که من دارم چو تو بی زینهار آمد


P1:
منم حامل از آن شربت که بر مستان زند ضربت


P2:
بر او بخشود و گل گفت اه که این مسکین چه زار آمد


P2:
به گل گفت او نمی داند که دلبر بردبار آمد


P1:
چو سیب آورد این دعوی که نیکو ظنم از مولی


P1:
کسی سنگ اندر او بندد چو صادق بود می خندد


P1:
هلا ختم است بر بوسه نهان کن دل چو سنبوسه


P2:
که حیفست آن که بیگانه در این شب قد و خد بیند


P1:
چه مقدارست مر جان را که گردد کفو مرجان را


P1:
هر آن قطره کز این دریا به ظاهر صورتی یابد


P1:
درآ ای جان و غسلی کن در این دریای بی پایان


P1:
چو عارف را و عاشق را به هر ساعت بود عیدی


P1:
دلی همچون صدف خواهم که در جان گیرد آن گوهر


P1:
هلا بس کن هلا بس کن که این عشقی که بگزیدی


P2:
که او خواهد که هر لحظه ز حال بد بتر باشد


P2:
به ذات حق که آن عاشق از این هر دو به درباشد


P2:
از این کان نیست روی او اگر چه همچو زر باشد


P1:
از او کو حسن مه دارد هر آن کو دل نگه دارد

P2:
به خاک پای آن دلبر که آن کس سنگ و چوب آمد


P2:
برو جاروب لا بستان که لا بس خانه روب آمد


P2:
هوس ها چون ملخ ها شد نفس ها چون حبوب آمد


P2:
چه خوردی تو که قاروره پر از خلط رسوب آمد


P1:
تو چه شنیدی تو چه گفتی بگو تا شب کجا خفتی


P1:
ز رندان کیست این کاره که پیش شاه خون خواره


P1:
شهم گوید در این دشتم تو پنداری که گم گشتم


P2:
برید از من صلاح الدین به سوی آن دیار آمد


P2:
کنون برخیز و گلشن بین که بهمن بر گریز آمد


P1:
بیا و بزم سلطان بین ز جرعه خاک خندان بین


P1:
زمین بشکافت و بیرون شد از آن رو خنجرش خواندم


P2:
مکن با او تو همراهی که او بس سست و حیز آمد


P1:
سر از بهر هوس باید چو خالی گشت سر چه بود


P1:
نظر در روی شه باید چو آن نبود چه را شاید

P2:
سفر از خویشتن باید چو با خویشی سفر چه بود


P2:
که تو ابله شکر بینی و گویی زین بتر چه بود


P1:
دو سه سطرست که می خوانی ز سر تا پا و پا تا سر


P1:
چو کور افتاد چشم دل چو گوش از ثقل شد پرگل


P1:
چه بویست این چه بویست این مگر آن یار می آید


P1:
چه نورست این چه تابست این چه ماه و آفتابست این


P2:
تو پنداری که او چون تو از این خمار می آید


P1:
چه خورد این دل در آن محفل که همچون مست اندر گل

P2:
از آن میخانه چون مستان چه ناهموار می آید


P1:
همه چون نقش دیواریم و جنبان می شویم آن دم


P1:
چو من خود را نمی یابم سخن را از کجا یابم

P2:
همان شمعی که داد این را همو شمعم بگیراند


P2:
تو هم ای دل ز من گم شو که آن دلدار می آید


P1:
جان را صفت ایمان شد وین جان به نفس جان شد


P1:
چون عبهر و قند ای جان در روش بخند ای جان


P1:
چون شاخ زرست این جان می کش به خودش می دان


P1:
زان چنین خندان و خوش ما جان شیرین می دهیم

P2:
کان ملک ما را به شهد و قند و حلوا می کشد


P2:
بر من این دم را کند دی بر تو تابستان کند


P1:
اینک آن مرغان که ایشان بیضه ها زرین کنند


P1:
پیش از آن کاندر جهان باغ و می و انگور بود


P2:
پیش از آن کاین دار و گیر و نکته منصور بود


P1:
پیش از آن کاین نفس کل در آب و گل معمار شد


P2:
هر که این بر خورد از تو از تو برخوردار باد


P2:
همنشین غمخوار باد و بعد از این غم خوار باد


P2:
خاصه این رهزن که ما را این چنین بر باد داد


P2:
در وجود این جمله بند و در عدم چندین گشاد


P1:
شاه گوید مر شما را از منست این یاد و بود


P1:
باده ها در جوش از او و عقل ها بی هوش از او


P2:
تو نه معشوقی نه عاشق مر تو را باری چه شد


P2:
تو کی دیدی زین خموشان کو به جان گویا نبود


P1:
ای خموش از گفت خویش و ای جدا از جفت خویش


P2:
این چه عقلست این که هر دم قصد راه ری کنید


P2:
گفتم این دل تا چه بیند وین دو چشمم بامداد


P1:
من که باشم باد و خاک و آب و آتش مست اوست


P2:
این جهان زین چار زاد و این چهار از عشق زاد


P2:
چون تویی را هر که گربه دید او بهتان نهاد


P1:
شاه جان ها شمس تبریزیست و این دم آن اوست


P2:
جان ما بی خویش شد زیرا که شه بی خویش بود


P1:
هر که او یک سجده کردش گر چه کردش از نفاق


P2:
گرد خانه جستم این دل را که او را خود چه بود


P2:
گشت بی هوش و فتاد این دل شکستن تار و پود


P1:
خنک آن کس که چو ما شد همه تسلیم و رضا شد


P1:
مه و خورشید نظر شد که از او خاک چو زر شد


P1:
تو چه دانی تو چه دانی که چه کانی و چه جانی


P2:
به کی ماند به کی ماند به کی ماند به کی ماند


P1:
نه که هر چه در جهانست نه که عشق جان آنست


P1:
تو مبین جهان ز بیرون که جهان درون دیده ست


P1:
دو سه بیت ماند باقی تو بگو که از تو خوشتر


P1:
گفت بس کن که من این را به از این شرح کنم


P1:
دست و پاشان تو شکستی چو نه پا ماند و نه دست


P1:
گویی که آن چه سویست آن سو که جست و جویست


P1:
زان باده داده ای تو به خورشید و ماه و چرخ


P2:
این دو که هر دو یکیست جز که همان یک مباد


P1:
بس کن از این امر و نهی بین که تو نفس حرون


P1:
هر آن دلی که به تبریز و شمس دین شده باشد


P2:
که آن چه کرد و کجا رفت و این ز وسوسه چون شد


P1:
برون کشندت از این تن چنان که پنبه ز پوست


P2:
که دی چو جان بده اند این زمان چو گرگ عنود


P1:
خوشتر از جان خود چه باشد جان فدای خاک تو


P2:
تا جسم گردد همچو جان تا شب شود همچون سحر


P2:
جانم فدات ای مژده ور بستان تو جانم ماحضر


P2:
جان و جهان خندان شده چون داد جان ها را ظفر


P2:
الا که نیم اندیشه ای در روز و شب هجران شمر


P2:
کوران به دیده گفته خه بشنوده لطفش گوش کر


P2:
او جان و من چون قالبش حیران از آن خوبی و فر


P1:
یا می دهش از بلبله یا خود به راهش کن هله


P2:
دانی که مستان را بود در حال مستی خیر و شر


P1:
تا در شراب آغشته ام بی شرم و بی دل گشته ام


P2:
کآتش به خواب اندرزند وین پرده گوید تا سحر


P2:
چون شیرگیر حق نشد او را در این ره سگ شمر


P1:
قومی خراب و مست و خوش قومی غلام پنج و شش

P2:
آن ها جدا وین ها جدا آن ها دگر وین ها دگر


P1:
ز اندازه بیرون خورده ام کاندازه را گم کرده ام


P2:
ما را چو خود بی هوش کن بی هوش سوی ما نگر


P2:
قومی چو دل زیر و زبر قومی چو جان بی پا و سر


P1:
بی کسب و بی کوشش همه چون دیگ در جوشش همه


P2:
بر آب و گل بنهاده پا وز عین دل برکرده سر


P1:
در خار لیکن همچو گل در حبس ولیکن همچو مل

P2:
در آب و گل لیکن چو دل در شب ولیکن چو سحر


P2:
مستی خوشی از راحشان فارغ شده از خیر و شر


P1:
بس کن که هر مرغ ای پسر خود کی خورد انجیر تر


P1:
ما را کجا باشد امان کز دست این عشق آسمان


P1:
ای عشق خونم خورده ای صبر و قرارم برده ای


P1:
در لطف اگر چون جان شوم از جان کجا پنهان شوم


P1:
ما را که پیدا کرده ای نی از عدم آورده ای


P2:
وان باده در پیمانه کن تا هر دو گردد بی خطر


P1:
چون دست او بشکسته ای چون خواب او بربسته ای


P1:
مست و خراب و شاد و خوش می گذری ز پنج و شش


P1:
نمی شاید که چون برقی به هر دم خرمنی سوزی


P2:
وگر مخمور و مغموری از این بگزیده صهبا خور


P1:
حریفان گر همی خواهی چو بسطامی و چون کرخی

P2:
مخور باده در این گلخن بر آن سقف معلا خور


P2:
برون رو ای سیه کاسه مخور حمرا و حلوا خور


P1:
در این بازار ای مجنون چو منبل گرد تن پرخون


P2:
شراب صبر و تقوا را تو بی اکراه و صفرا خور


P1:
پراکنده شدی ای جان به هر درد و به هر درمان


P2:
بداد افیون شور و شر ببرد از سر ببرد از سر


P1:
به صد حیله کنم غافل از او خود را کنم جاهل


P1:
از این ها کز تو می زاید شهان را ننگ می آید


P2:
هر آن جانی که بشنودی برون جستی از این معبر


P2:
که ویران می شود سینه از آن جولان و کر و فر


P1:
اگر صد جان بود ما را شود خون از غمت یارا


P2:
تخت و بخت و گنج و عالم را به من بخشیده گیر


P2:
ای تو را خسرو غلام و صد چو شیرین یاد دار


P1:
صد سلام و بندگی ای جان از این مستان بخوان


P2:
تو که داری می خور و می ده شب و روز ای فقیر


P1:
معده را پر کرده ای دوش از خمیر و از فطیر


P1:
سوز اگر از روح خواهی خواجه کم کن لقمه را


P2:
گر چه او تازه ست و خندان هم کنون پژمرده گیر


P1:
از درون نی آن منم گویان که بر در کیست آن


P2:
خواجه ما را با جهاز و مخزن و کالا چه کار


P2:
چون تو افلاطون عقلی رو تو را با ما چه کار


P1:
عاشقان را منبلان دان زخم خوار و زخم دوست


P2:
رفته تبریز و شنیده رو تو را آن جا چه کار


P2:
رسته بود از خار هستی جسته بود از ذوالفقار


P1:
بی شمار حرف ها این نطق در دل بین که چیست


P2:
تا نماند فهم و وهم و خوب و زشت و خشک و تر


P1:
آن سبدکش می کشد آن لقمه ها را تون به تون


P2:
چون در این بزم اندرآیی باشی این جا دور دور


P2:
زانک هست از گوش کر این بانگ سرنا دور دور


P1:
شمس دین بر دل مقیم و شمس دین بر جان کریم


P2:
شمس دین خمر و خمار و شمس دین هم نور و نار


P1:
هین دهان بربند و خامش کن از این پس چون صدف


P1:
ای خواجه من آغشته ام بی شرم و بی دل گشته ام


P2:
چون شیرگیر او نشد او را در این ره سگ شمر


P1:
آن ها خراب و مست و خوش وین ها غلام پنج و شش


P2:
آن مه که چون بر ماه زد از نورش انشق القمر


P2:
ما را چو خود بی هوش کن بی هوش خوش در ما نگر


P1:
گر نه ای دیوانه رو مر خویش را دیوانه ساز


P2:
کس نداند بر چه قولی بر چه ضربی بر چه ساز


P2:
جزوهای ما در او رقصان به صد گون عز و ناز


P1:
عشق گزین عشق و در او کوکبه می ران و مترس


P2:
عین گمان را تو به سر عین یقین دان و مترس


P2:
رقص کنان شعله زنان برجه از این کار و مترس


P1:
در خروش است آن خروس و تو همی در خواب خوش


P2:
رویت خوش و مویت خوش و آن دیگرت بیرون خوش


P1:
چون گوهری ناسفته ام فارغ ز خام و پخته ام

P2:
در سایه ات خوش خفته ام سرمست از آن افیون خوش


P2:
نک طور موسی از وله رقصان در آن هامون خوش


P1:
زان گوش همچون جیم تو زان چشم همچو صاد تو

P2:
زان قامت همچون الف زان ابروی چون نون خوش


P1:
شاگرد لوح جان شدم زین حرف ها خط خوان شدم


P2:
کان ناخوشی ها خورده بد در غیبت تو خون خوش


P2:
جان منست آن ماهیی در وی چو تو ذاالنون خوش


P2:
ور زانک تو عاشق نه ای رو سخره می کن خار کش


P2:
این ننگ جان ها را ز خود بیرون کن و بر دار کش


P1:
خود را مبین در من نگر کز جان شدستم بی اثر


P1:
اگر گم گردد این بی دل از آن دلدار جوییدش


P1:
چه دارد در دل آن خواجه که می تابد ز رخسارش

P2:
چه خوردست او که می پیچد دو نرگسدان خمارش


P1:
چه خواجست این چه خواجست این بنامیزد بنامیزد


P2:
بدان هاروت و ماروتت لجوجان را به بابل کش


P2:
همه دیوان و پریان را به قهر اندر سلاسل کش


P1:
جسد را کن به جان روشن حسد را بیخ و بن برکن


P2:
چو برخواند و لا الضالین تو او را در دلایل کش


P1:
سوی تو جان چو بشتابد دهش شمعی که ره یابد

P2:
چو خورشید تو را جوید چو ماهش در منازل کش


P2:
وگر بی حاصلست این جان چه باشد توش به حاصل کش


P1:
زمین لرزید ای خاکی چو دید آن قدس و آن پاکی


P2:
که تا برخواند آن عارض که استادست خط خوانش


P1:
هر آنچ از فقر کار آید به باغ جان به بار آید


P2:
وگر تن هست در کاهش ببین جان را تو افزایش


P1:
بسی کوران و ره شینان از او گشتند ره بینان


P1:
زهی شیرین که می سوزم چو از شمعش برافروزم


P2:
ز زخم اوست دل چون دف دهان از ناله سرنایش


P1:
از او چونست این دل چون کز او غرقست ره ره خون

P2:
وز او غوغاست در گردون و ناله جان ز هیهایش


P2:
تا شویم از دست و آن باقی تو دانی شاد باش


P1:
چون پیاپی کرد و بر من ریخت زان سان جام چند


P2:
بعد از این میزان خود شو تا شوی موزون خویش


P2:
چون ز چونی دم زند آن کس که شد بی چون خویش


P2:
وان کز این میدان بترسد گو برو در خانه باش


P2:
بعد از آن خواهی وفا کن خواه رو بیگانه باش


P1:
آینه ام من آینه ام من تا که بدیدم روی چو ماهش

P2:
چشم جهانم چشم جهانم تا که بدیدم چشم سیاهش


P1:
چرخ زمین شد چرخ زمین شد جنت ماوی راحت جان ها

P2:
تا که برآمد تا که برآمد بر که جودی خیل و سپاهش


P1:
پشت قوی شد پشت قوی شد اختر دولت عدل و عنایت

P2:
چون نشود شه چون نشود شه آنک تو باشی پشت و پناهش


P1:
شوره زمینی شوره زمینی کز تو کشد او آب بهاری

P2:
سبزتر آمد سبزتر آمد از همه جاها کشت و گیاهش


P1:
روی چو ماهت روی چو ماهت بست گرو دی با مه و اختر

P2:
گشت گروگان گشت گروگان ماه و سما را زلف سیاهش


P1:
سلسله جنبان سلسله جنبان گشت برادر این دل مجنون

P2:
چون بنشورد چون بنشورد آن مجنون کش شد سر ماهش


P1:
دم مزن ای جان دم مزن ای جان برخور کآمد روز مبارک

P2:
کیست مبارک کیست مبارک آن که ببیند هم ز پگاهش


P1:
چو دور افتاد ماهی جان ز بحر افتاد در حیله


P1:
عجب نبود اگر عاشق شود بی جان در این هجران


P1:
بهتر از این یار کیست خوشتر از این کار چیست


P2:
که آمد این دو رنگ خوش از آن بی رنگ جان اینک


P1:
تویی عاشق تویی معشوق تویی جویان این هر دو


P2:
دهان خاموش و جان نالان ز عشق بی امان اینک


P1:
بی جان مکن این جان را سرگین مکن این نان را


P1:
ما زنده از اکرام تو ای هر دو عالم رام تو


P1:
بر گرد تن دل حلقه شد تن با دلم همخرقه شد

P2:
وین هر دو در تو غرقه شد ای تو ولی انعام دل


P2:
چون نقطه ای در جیم تن چون روشنی بر جام دل


P1:
ای قیل و قالت چون شکر وی گوشمالت چون شکر

P2:
گر زین ادب خوارم کنی خواری منست اکرام دل


P1:
این بوالعجب کاندر خزان شد آفتاب اندر حمل


P1:
این رقص موج خون نگر صحرا پر از مجنون نگر


P2:
این سوی نوش آن سوی صح این جوی شیر و آن عسل


P1:
رو رو طبیبان را بگو کان جا شما را کار نیست


P1:
دو سه گام ار ز حرص و کین به حلم آیی عسل جوشی


P2:
تو کژ باشی نه آیینه تو خود را راست کن اول


P2:
مه از گردون ندا کردش من این سویم تو لاتعجل


P1:
مجو مه را در این پستی که نبود در عدم هستی


P1:
خوشی در نفی تست ای جان تو در اثبات می جویی

P2:
از آن جا جو که می آید نگردد مشکل این جا حل


P1:
در این پایان در این ساران چو گم گشتند هشیاران

P2:
چه سازم من که من در ره چنان مستم که لاتسال


P1:
خدایا دست مست خود بگیر ار نی در این مقصد

P2:
ز مستی آن کند با خود که در مستی کند منبل


P1:
تویی ای شمس تبریزی نه زین مشرق نه زین مغرب


P2:
چو او را سیر شد حاصل از آن سوی جهان ای دل


P1:
چو بگذشتی تو گردون را بدیدی بحر پرخون را

P2:
ببین تو ماه بی چون را به شهر لامکان ای دل


P1:
مهم را لطف در لطفست از آنم بی قرار ای دل


P1:
به بزم او چو مستان را کنار و لطف ها باشد


P1:
در آن خلوت که خوبان را به جام خاص بنوازد

P2:
بود روح الامین حارس و خضرش پرده دار ای دل


P2:
ز ملک و ملک و تخت و بخت دارد ننگ و عار ای دل


P1:
جهان بستان او را دان و این عالم چو غاری دان

P2:
برون آرد تو را لطفش از این تاریک غار ای دل


P2:
بنفشه زارها بر خاک و باد و آب و ناز ای دل


P2:
تو خاکی می خوری این جا تو را آن جا چه کار ای دل


P2:
که چون بوسی از او یابی کند آفت کنار ای دل


P2:
که پرها هم از او یابی اگر خواهی فرار ای دل


P2:
که جان ها یابی ار بر وی کنی جانی نثار ای دل


P2:
به دستم داده بود از لطف دنبال مهار ای دل


P2:
هزاران شاه در خدمت به صف ها در قطار ای دل


P2:
که آن جا که نه امسالست و آن سالست پار ای دل


P1:
عنان از من چنان برتافت جایی شد که وهم آن جا

P2:
به جسم او نیابد راه و نی چشمش غبار ای دل


P2:
به ما آرد که دل را نیست بی او پود و تار ای دل


P2:
تو این جان را به صد حیله همی کن داردار ای دل


P1:
هر آن کو صبر کرد ای دل ز شهوت ها در این منزل

P2:
عوض دیدست او حاصل به جان زان سوی آب و گل


P1:
چو شخصی کو دو زن دارد یکی را دل شکن دارد

P2:
بدان دیگر وطن دارد که او خوشتر بدش در دل


P2:
وزین غبن اندر آشوبی که این کاریست بی طایل


P2:
که آن علوست و تو پستی که تو نقصی و آن کامل


P2:
حجابی آن دگر دارد کز این سو راند او محمل


P1:
چو باز آن خوب کم نازد و با این شخص درسازد

P2:
دگربار او نپردازد از این سون رخت دل حاصل


P1:
همه کدیه از این حضرت به سجده و وقفه و رکعت


P1:
ز بی چون بین که چون ها شد ز بی سون بین که سون ها شد

P2:
ز حلمی بین که خون ها شد ز حقی چند گون باطل


P2:
هر لحظه در این شورش بر بام و درست این دل


P2:
می کشد جان را از این گل تا به سربالای دل


P1:
مست و خوشی خواجه حسن نی نی چنان مست که من


P2:
ما طبل خانه عشق را از نعره ها ویران کنیم


P1:
آتش در این عالم زنیم وین چرخ را برهم زنیم

P2:
وین عقل پابرجای را چون خویش سرگردان کنیم


P2:
ما کی به فرمان خودیم تا این کنیم و آن کنیم


P2:
تا صد هزاران گوی را در پای شه غلطان کنیم


P1:
ای عاشقان ای عاشقان پیمانه را گم کرده ام

P2:
زان می که در پیمانه ها اندرنگنجد خورده ام


P1:
ای نان طلب در من نگر والله که مستم بی خبر


P2:
از قند و از گلزار او چون گلشکر پرورده ام


P2:
ز اندیشه بیزاری کنم ز اندیشه ها پژمرده ام


P2:
گویم که این با زنده گو من جان به حق بسپرده ام


P1:
خامش که بلبل باز را گفتا چه خامش کرده ای


P1:
دل را ز خود برکنده ام با چیز دیگر زنده ام

P2:
عقل و دل و اندیشه را از بیخ و بن سوزیده ام


P2:
دیوانه هم نندیشد آن کاندر دل اندیشیده ام


P2:
حبس از کجا من از کجا مال که را دزدیده ام


P1:
در حبس تن غرقم به خون وز اشک چشم هر حرون


P2:
زیرا از آن کم دیده ای من صدصفت گردیده ام


P2:
بی دام و بی گیرنده ای اندر قفص خیزیده ام


P2:
صد جان شیرین داده ام تا این بلا بخریده ام


P2:
زیرا من از حلوای جان چون نیشکر بالیده ام


P2:
بی گفت مردم بو برد زان سان که من بوییده ام


P2:
تا بخت و رخت و تخت خود بر عرش و کرسی بر برم


P2:
افسون مخوان ز افسون تو هر روز دیوانه ترم


P1:
ای بی کسان ای بی کسان جاء الفرج جاء الفرج


P1:
ای بوالعلا ای بوالعلا مومی تو اندر کف ما


P1:
تو نطفه بودی خون شدی وانگه چنین موزون شدی


P1:
ای سردهان ای سردهان بگشاده ام زان سر دهان


P2:
حاکم تویی حاتم تویی من گفت و گو کمتر کنم


P2:
وین چرخ مردم خوار را چنگال و دندان بشکنم


P1:
هفت اختر بی آب را کاین خاکیان را می خورند


P1:
ز آغاز عهدی کرده ام کاین جان فدای شه کنم

P2:
بشکسته بادا پشت جان گر عهد و پیمان بشکنم


P1:
ای خواجه من جام میم چون سینه را غمگین کنم


P1:
در عشق اگر بی جان شوی جان و جهانت من بسم


P1:
ای با من و پنهان چو دل از دل سلامت می کنم


P1:
دوری به تن لیک از دلم اندر دل تو روزنیست


P2:
این ها چه باشد تو منی وین وصف عامت می کنم


P1:
ای دل نه اندر ماجرا می گفت آن دلبر تو را


P1:
ای چاره در من چاره گر حیران شو و نظاره گر

P2:
بنگر کز این جمله صور این دم کدامت می کنم


P1:
گر سال ها ره می روی چون مهره ای در دست من


P1:
ای شه حسام الدین حسن می گوی با جانان که من


P2:
خورشید او را ذره ام این رقص از او آموختم


P1:
گلشن همی گوید مرا کاین نافه چون دزدیده ای


P1:
در خواب بی سو می روی در کوی بی کو می روی


P2:
چندین ره از اشتاب تو بی کفش و دستار آمدم


P1:
گل سر برون کرد از درج کالصبر مفتاح الفرج


P2:
ور بشکند این استخوان از عقل و جان مغزینترم


P1:
ای جان من تا کی گله یک خر تو کم گیر از گله


P2:
این خوار و زار اندر زمین وان آسمان بر محترم


P2:
خاموش کن خاموش کن زین باده نوش ای بوالکرم


P1:
تا جان ز فکرت بگذرد وین پرده ها را بردرد

P2:
زیرا که فکرت جان خورد جان را کند هر لحظه کم


P1:
ای دل خموش از قال او واقف نه ای ز احوال او


P2:
کو دیده کو دانش بگو کو گلستان کو بوی و شم


P1:
زان می که او سرکه شود زو ترش رویی کی رود

P2:
این می مجو آن می بجو کو جام غم کو جام جم


P1:
خالی نمی گردد وطن خالی کن این تن را ز من


P1:
ای شمس تبریزی ببین ما را تو این نعم المعین


P1:
هر کس که خواهد روز و شب عیش و تماشا و طرب


P2:
صد فضل دارد این بر آن کان جا هوا این جا منم


P1:
هم کوه و هم عنقا تویی هم عروه الوثقی تویی

P2:
هم آب و هم سقا تویی هم باغ و سرو و سوسنم


P2:
خشمین تویی راضی تویی تا چون نمایی دم به دم


P1:
آن ها تویی وین ها تویی وزین و آن تنها تویی


P2:
ادراک و بی هوشی تویی کفر و هدی عدل و ستم


P1:
آن کس که آمد سوی تو تا جان دهد در کوی تو


P2:
چون می نگنجی در بیان دیگر نگویم بیش و کم


P2:
تا بخت در رو خفته را چون بخت سرواستان کنیم


P1:
جانی که رست از خاکدان نامش روان آمد روان


P2:
چون رستی از زندان بگو تا ما در این حبس آن کنیم


P2:
سر در چه سیر آموختت تا ما در آن سیران کنیم


P2:
با ما بگو چون آمدی تا ما ز خود خیزان کنیم


P2:
وین خانه را در از کجا تا خدمت دربان کنیم


P2:
تو شاد گل ما شاد تو کی شکر این احسان کنیم


P1:
ای سبزپوشان چون خضر ای غیب ها گویان به سر


P2:
چون عقل بی پر می پرم زیرا چو جان بالاییم


P1:
من بس کنم بس از حنین او بس نخواهد کرد از این


P2:
کاین آب صافی بی گره جان می فزاید دم به دم


P2:
بر آب جو تهمت منه کو را نه ترس است و نه غم


P1:
در نقش بی نقشی ببین هر نقش را صد رنگ و بو


P1:
چپ راست دان این راه را در چاه دان این چاه را


P2:
ای بی تو راحت ها عنا ای بی تو صحت ها سقم


P2:
این مرگ خود پیدا کند پاکی تو را کم خور تو غم


P2:
کز عشق شه کم بیشی است وز عشق شه بیشی است کم


P1:
بیخ دل از صفرای او می خورد زد زردی به رخ

P2:
چون دیده عشقش بر رخم زد بر رخم آن شه رقم


P2:
گاه از غمش چون زعفران گاه از خجالت چون بقم


P2:
گر مست و هشیارم ز من کس نشنود خود بیش و کم


P2:
بازم رهان بازم رهان کاین جا به زنهار آمدم


P1:
ما را به چشم سر مبین ما را به چشم سر ببین


P1:
یارم به بازار آمده ست چالاک و هشیار آمده ست

P2:
ور نه به بازارم چه کار وی را طلبکار آمدم


P1:
تا کی به حبس این جهان من خویش زندانی کنم


P2:
اوراد خود را بعد از این مقرون سبحانی کنم


P1:
چون این بنا برکنده شد آن گریه هامان خنده شد


P1:
گفت که سرمست نه ای رو که از این دست نه ای


P2:
تا همه عمر بعد از این من شب و روز از آن خورم


P2:
تا به سخن درآید آنک مست شده ست از او سرم


P1:
آمده ام چو عقل و جان از همه دیده ها نهان


P2:
خود بشد این وجود من چون که تو را بخواستم


P1:
تا به کی ای شکر چو تن بی دل و جان فغان کنم


P1:
این همه ناله های من نیست ز من همه از اوست


P2:
من به جهان چه می کنم چونک از این جهان شدم


P1:
بیا هر کس که می خواهد که تا با وی گرو بندم


P2:
مرا گل گفت می دانی تو باری کز چه می خندم


P1:
دل من بانگ بر من زد چه باشد قدر عمری خود

P2:
چه منت می نهی بر من تو خود چندی و من چندم


P2:
تو خود اندیشه کن با خود چه بخشد گر بپیوندم


P2:
در آن کویی که می خوردم گرو شد کفش و دستارم


P1:
چو هر دم می فزون باشد ببین حالم که چون باشد


P2:
مسلمانان در آن حالت چه پنهان ماند اسرارم


P1:
مرا می گوید آن دلبر که از عاشق فنا خوشتر


P2:
از آن می های کاری من چه خوش بی هوش هشیارم


P1:
چو عنقا کوه قافی را تو پران بینی از عشقش


P2:
که چندین سال من کشتی در این خشکی همی رانم


P2:
چه صورت می کشی بر من تو دانی من نمی دانم


P1:
ز فرزین بند آن رخ من چه شهماتم چه شهماتم


P1:
دلم پر گشت از مهری که بر چشمت از او مهری


P1:
چو شاه خوش خرام آمد جز او بر من حرام آمد


P1:
مرا رخسار او باید چه سود از ماه و پروینم

P2:
چو شام زلف او خواهم چه سود از شام و شاماتم


P1:
از این حالت که دل دارد بگیر و برجهان او را


P1:
چنین باغی در این عالم نرسته ست و نروید هم

P2:
نه در خواب و نه بیداری چنین میوه نچیدستم


P2:
کز آن آیینه گر این را به نرخ جان خریدستم


P1:
کدام است او یکی اویی همه اوها از او بویی


P1:
به جان گفتم که چون غنچه چرا چهره نهان کردی


P1:
چو سوسن صد زبان دارد جهان در شکر و آزادی


P1:
به هر برگی از آن تتماج بشکفته ست نوعی گل


P1:
بنال ای یار چون سرنا که سرنا بهر ما نالد


P2:
از آن حسن و از آن منظر بجو که من خریدستم


P2:
بدین قبله نماز آرم به هر وادی که من هستم


P2:
چو هی دو چشم بگشادم چو شین در عشق بنشستم


P1:
چو من هی ام چو من شینم چرا گم کرده ام هش را


P1:
به سربالای عشق این دل از آن آمد که صافی شد


P1:
چو تخته تخته بشکستند کشتی ها در این طوفان

P2:
چه باشد زورق من خود که من بی پا و بی دستم


P1:
شکست از موج این کشتی نه خوبی ماند و نه زشتی

P2:
شدم بی خویش و خود را من سبک بر تخته ای بستم


P1:
نه بالایم نه پست اما ولیک این حرف پست آمد

P2:
که گه زین موج بر اوجم گهی زان اوج در پستم


P1:
چه دانم نیستم هستم ولیک این مایه می دانم


P1:
چه شک ماند مرا در حشر چون صد ره در این محشر


P1:
بود اندیشه چون بیشه در او صد گرگ و یک میشه

P2:
چه اندیشه کنم پیشه که من ز اندیشه ده مستم


P1:
چه کردی آخر ای کودن نشاندی گل در این گلخن


P2:
که عمرم شد به شصت و من چو سین و شین در این شستم


P1:
اگر شد سود و سرمایه چه غمگینی چو من هستم


P2:
گر افتاده ست او از خود نیفتاده ست از دستم


P2:
چو من محصون آن سردم برون از گرم و از سردم


P2:
برون جستم ز فکرت من نه در عکسم نه در طردم


P2:
رواق و درد او خوردم که هر دو بود درخوردم


P1:
نه آن خرما که چون خوردی شود بلغم کند صفرا


P1:
جهان مارست و زیر او یکی گنجی است بس پنهان


P1:
مرا زین مردمان مشمر خیالی دان که می گردد

P2:
خیال ار نیستم ای جان چه بر اسرار می گردم


P1:
هر آن نقشی که پیش آید در او نقاش می بینم


P1:
در این ایوان سربازان که سر هم در نمی گنجد


P1:
چه لب را می گزی پنهان که خامش باش و کمتر گوی

P2:
نه فعل و مکر توست این هم که بر گفتار می گردم


P1:
تو تا دوری ز من جانا چنین بی جان همی گردم


P2:
چو احسان است هر سویم در این احسان همی گردم


P1:
چه جای باغ و بستانش که نفروشم به صد جانش


P1:
کسی باشد ملول ای جان که او نبود قبول ای جان


P2:
بگفت آن را هم از من دان که من از دل نگردیدم


P1:
چو یوسف کابن یامین را به مکر از دشمنان بستد


P1:
بگفتم روز بی گاه است و بس ره دور گفتا رو

P2:
به من بنگر به ره منگر که من ره را نوردیدم


P1:
به گاه و بی گه عالم چه باشد پیش این قدرت

P2:
که من اسرار پنهان را بر این اسباب نبریدم


P1:
چه دانی تو که در باطن چه شاهی همنشین دارم


P2:
مبین تو ناله ام تنها که خانه انگبین دارم


P2:
چنان قصری است حصن من که امن الومنین دارم


P1:
چه باهول است آن آبی که این چرخ است از او گردان


P2:
بپر ای مرغ جان این سو که صد برج حصین دارم


P2:
عقیق و زر و یاقوتم ولادت ز آب و طین دارم


P1:
تو هر گوهر که می بینی بجو دری دگر در روی


P2:
که از شمع ضمیر است آن که نوری در جبین دارم


P2:
مجنبان گوش و مفریبان که چشمی هوش بین دارم


P1:
در آن شربت که جان سازد دل مشتاق جان بازد


P1:
تو روز و شب دو مرکب دان یکی اشهب یکی ادهم


P1:
به دنبل دنبه می گوید مرا نیشی است در باطن


P1:
بمالم بر تو من خود را به نرمی تا شوی ایمن

P2:
به ناگاهانت بشکافم که تا دانی چه فن سازم


P2:
چه خوانی دیده پیهی را که پس فرداش بگدازم


P2:
نه آن خنجر به کف دارم کز این پیکار بگریزم


P1:
چو سنگم خوار و سرد ار من به لعلی کم سفر سازم


P1:
از آن از خود همی رنجم که منهم در نمی گنجم


P1:
هزاران قرن می باید که این دولت به پیش آید


P2:
همی گوید که جان داند که من بیش از شجر باشم


P1:
در آن زلفین آن یارم چه سوداها که من دارم


P1:
مرا گردون همی گوید که چون مه بر سرت دارم


P2:
ملک را بال می ریزد من آن جا چون بشر باشم


P1:
تو خود دانی که من بی تو عدم باشم عدم باشم

P2:
عدم خود قابل هست است از آن هم نیز کم باشم


P2:
از این تلوین چه غم دارم چو سلطان را حشم باشم


P1:
دو صورت پیش می آرد گهی شمع است و گه شاهد


P1:
مرا وامی است در گردن که بسپارم به عشقش جان


P1:
مرا گوید چه می نالی ز عشقی تا که راهت زد

P2:
خنک آن کاروان کش من در این ره راه زن باشم


P1:
چو چنگم لیک اگر خواهی که دانی وقت ساز من


P2:
خدا داند دگر کس نی که آن دم در چه فن باشم


P1:
ز کوب غم چه غم دارم که با او پای می کوبم


P1:
چو بیش از صد جهان دارم چرا در یک جهان باشم


P1:
چو آمد روی مه رویم که باشم من که من باشم

P2:
چو هر خاری از او گل شد چرا من یاسمن باشم


P2:
چو در جلوه ست حسن او چه بند بوالحسن باشم


P2:
چه خواهی کرد دل را خون و رخ را زرد می دانم


P2:
چه خواهی بعد از این بازی دگر آورد می دانم


P2:
که گرمم پرس چون بینی که گرم از سرد می دانم


P1:
مرا دل سوزد و سینه تو را دامن ولی فرق است

P2:
که سوز از سوز و دود از دود و درد از درد می دانم


P1:
به دل گویم که چون مردان صبوری کن دلم گوید

P2:
نه مردم نی زن ار از غم ز زن تا مرد می دانم


P1:
جوابم داد دل کان مه چو جفت و طاق می بازد


P1:
در این درگاه بی چونی همه لطف است و موزونی


P1:
خمش کردم که سرمستم از آن افسون که خوردستم


P1:
چه جای می که گر بویی از آن انفاس سرمستان


P1:
وجود من عزبخانه ست و آن مستان در او جمعند

P2:
دلم حیران کز ایشانم عجب یا خود من ایشانم


P2:
نمی دانم همین دانم که من در روح و ریحانم


P2:
به خون غرقه شود والله اگر این راه بگشایم


P2:
که تا چون مه نکاهم من چو مه زان پس نیفزایم


P2:
من این خوش خوی بدخو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که من این شیر و آهو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که این سیلاب و این جو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که این بازار و این کو را نمی دانم نمی دانم


P1:
زمین چون زن فلک چو شو خورد فرزند چون گربه

P2:
من این زن را و این شو را نمی دانم نمی دانم


P1:
منم یعقوب و او یوسف که چشمم روشن از بویش


P1:
جهان گر رو ترش دارد چو مه در روی من خندد


P2:
که من آن دست و بازو را نمی دانم نمی دانم


P1:
در آن مطبخ درافتادم که جان و دل کباب آمد


P2:
بیا این سو من آن سو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که قیل و قال و قالو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که من با چو و با تو را نمی دانم نمی دانم


P1:
مرا دردی است و دارویی که جالینوس می گوید

P2:
که من این درد و دارو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که جز آن جعد و گیسو را نمی دانم نمی دانم


P1:
برو ای روز گلچهره که خورشیدت چه گلگون است


P2:
که جز آن نقل و طزغو را نمی دانم نمی دانم


P2:
چه عیب است ار هلاوو را نمی دانم نمی دانم


P2:
که با تو سنگ و لولو را نمی دانم نمی دانم


P1:
روان شد سوی ما کوثر پر از شیر و پر از شکر


P2:
دهل مست و دهلزن مست و بیخود می زند لم لم


P2:
که با سرمست و با حیران چه گفتم من که الهاکم


P2:
در این زنجیر مجنونان چه مجنون می شود مردم


P2:
نه ز انگورست و نی شیره نی از طزغو نی از گندم


P1:
دهان بربند و محرم شو به کعبه خامشان می رو

P2:
پیاپی اندر این مستی نی اشتر جو و نی جم جم


P1:
روان شد سوی ما کوثر که گنجا نیست ظرف اندر


P2:
که بر سرمست و با حیران چه برخوانیم الهاکم


P2:
نه ز انگور است و نه از شیره نه از بکنی نه از گندم


P2:
پیاپی اندر این مستی نه اشتر جو و نی جم جم


P1:
زهی سرگشته در عالم سر و سامان که من دارم


P1:
چه گویی بوالفضولی را که یک دم آن خود نبود


P2:
اندر این فتنه خوشم من تو برو می باش سالم


P1:
مشک بربند ای سقا تو گر چه اندر وقت خوردن


P1:
دست و پا را چون نبندی گاهواره ت خواند حق


P1:
در سر خود پیچ ای دل مست و بیخود چون شراب


P1:
روی از آن سو کن کز این سو گفت و گو را راه نیست


P1:
تا به کی از چند و چون آخر ز عشقم شرم باد


P2:
باده کاری است این جا زانک ما این کاره ایم


P2:
ز آنچ ما از نور او در دشت و هامون تاختیم


P2:
جمع مستان را بخوان تا باده ها با هم خوریم


P2:
ما از آن زیرکتریم ای خوش پسر که دم خوریم


P2:
هیچ دریا کم شود زان رو که بیش و کم خوریم


P2:
گر چو خورشید آب ها را جمله بی اشکم خوریم


P2:
میل دارد تا که ما دل را در او پیچان کنیم


P1:
چون از این جا نیستم این جا غریبم من غریب


P2:
لیک والله هست از آن ها اعظم الارکان صیام


P1:
تو ز من پرس که این عشق چه گنج است و چه دارد


P2:
چو تویی خویش من ای جان پی این خویش پسندم


P2:
به تو دل گفت که ای جان چو تو دلدار ندارم


P1:
نه چو گردون نه چو چرخم نه چو مرغم نه چو فرخم


P1:
رخ تو گر چه که خوب است قفص جان تو چوب است


P1:
تو چه پرسی که کدامی تو در این عشق چه نامی


P2:
که در این عهد چو تیرم که بر این چنگ چو تارم


P1:
به چه میخ بندم آن را که فقاع از او گشاید


P1:
همه را به لطف جان کن همه را ز سر جوان کن


P1:
این نبوده ست و نباشد که من از طنز و گزاف


P1:
جان چو روز است و تن ما چو شب و ما به میان


P1:
هر جا که این جمال است داد و ستد حلال است


P1:
زان لقمه کس نخورده ست یک ذره زان نبرده ست


P1:
نی نی که این دو باغ اگر چه خوش است و خوب


P2:
به هر چه باشد از این دو چو شهد و چون شیرم


P2:
دل و جان را ز تو دیدم دل و جان را به تو دادم


P2:
ز تو گریم ز تو خندم ز تو غمگین ز تو شادم


P2:
و ارکبوا ظهر المعالی و ادخلوا بین الزحام


P1:
بیا بیا دلدار من دلدار من درآ درآ در کار من در کار من


P1:
بیا بیا درویش من درویش من مرو  مرو از پیش من از پیش من


P1:
هر جا روم با من روی با من روی هر منزلی محرم شوی محرم شوی


P1:
ای شمع من بس روشنی بس روشنی در خانه ام چون روزنی چون روزنی


P1:
صبر مرا برهم زدی برهم زدی عقل مرا رهزن شدی رهزن شدی


P1:
ای فخر من سلطان من سلطان من فرمان ده و خاقان من خاقان من


P1:
هر جا تویی جنت بود جنت بود هر جا روی رحمت بود رحمت بود


P1:
فضل خدا همراه تو همراه تو امن و امان خرگاه تو خرگاه تو


P1:
چون میروی بی من مرو، ای جان جان بی تن مرو


P1:
بی پا و سر کردی مرا، بی خواب و خور کردی مرا


P1:
از لطف تو چو جان شدم، وز خویشتن پنهان شدم


P1:
ُگل جامه در از دست تو، ای چشم نرگس مستِ تو


P1:
ای جان ِ پیش از جانها، وی کان پیش از کانها


P1:
جانم چو ذره در هوا، چون شد ز هر ثقلی جدا


P1:
ای شه صلاح الدین من، ره دان من ره بین من

P2:
ای فارغ از تمکین من، ای برتر از امکان من


P1:
هر سو دو صد ببریده سر در بحر خون زان کر و فر


P2:
خود کوه مسکین که بود آن جا که شد موسی زبون


P1:
تن را تو مشتی کاه دان در زیر او دریای جان


P1:
خورشیدی و زرین طبق دیگ تو را پخته است حق


P2:
سر از زمین برداشته بر خویش می خواند فسون


P1:
جان مست گشت از کاس او ای شاد کاس و طاس او


P1:
تا کی زنی بر خانه ها تو قفل با دندانه ها


P1:
شد اسب و زین نقره گین بر مرکب چوبین نشین

P2:
زین بر جنازه نه ببین دستان این دنیای دون


P2:
بیرون شو از باغ و چمن ساکن شو اندر خاک و خون


P2:
دستک زنان می آمدی کو یک نشان ز آن ها کنون


P2:
فرزند و اهل و خانه ات از خانه کردندت برون


P2:
کو آن نفس کز زیرکی بر ماه می خواندی فسون


P1:
کو صرفه و استیزه ات بر نان و بر نان ریزه ات


P2:
کو آن نغولی های تو در فعل و مکر ای ذوفنون


P2:
کو حمله ها و مشت تو وان سرخ گشتن از جنون


P2:
زان ماجرا با انبیا کاین چون بود ای خواجه چون


P1:
چون آینه باش ای عمو خوش بی زبان افسانه گو


P1:
ای عاشقان ای عاشقان هنگام کوچ است از جهان


P2:
از ما حلالی خواسته چه خفته اید ای کاروان


P1:
این بانگ ها از پیش و پس بانگ رحیل است و جرس

P2:
هر لحظه ای نفس و نفس سر می کشد در لامکان


P1:
زین چرخ دولابی تو را آمد گران خوابی تو را

P2:
فریاد از این عمر سبک زنهار از این خواب گران


P2:
آن کو کشیدت این چنین آن سو کشاند کش کشان


P1:
در من کسی دیگر بود کاین خشم ها از وی جهد


P2:
این سو جهان آن سو جهان بنشسته من بر آستان


P1:
دلدار من در باغ دی می گشت و می گفت ای چمن


P2:
گفتا که پرسش های ما بیرون ز گوش است و دهن


P1:
گفتم که چونی در سفر گفتا که چون باشد قمر


P2:
او را روا باشد روا کو ره رو است اندر وطن


P1:
هم ساربان هم اشتران مستند از آن صاحب قران


P1:
مجنون چو بیند مر تو را لیلی بر او کاسد شود

P2:
لیلی چو بیند مر تو را گردد چو مجنون ممتحن


P2:
گر نعره شان این سو رسد نی گبر ماند نی وثن


P1:
کی یاد من رفت از دلش ای در دل و جان منزلش


P1:
پرده ست بر احوال من این گفتی و این قال من


P2:
کان طوطیان سر می کشند از دام این گفتار من


P1:
آن پیل بی خواب ای عجب چون دید هندستان به شب


P1:
بر گوش من زد غره ای زان مست شد هر ذره ای


P1:
یا رب به غیر این زبان جان را زبانی ده روان


P1:
صبر از دل من برده ای مست و خرابم کرده ای


P1:
از کفر و از ایمان رهد جان و دلم آن سو رود


P2:
این است لوت و پوت من باغ و رز و دینار من


P1:
روزی برون آیم ز خود فارغ شوم از نیک و بد


P1:
جانم نشد زین ها خنک یا ذا السماء و الحبک


P1:
هر دم جوانتر می شوم وز خود نهانتر می شوم


P2:
فریاد از این قانون نو کاسکست چنگش تار من


P1:
زان می حرام آمد که جان بی صبر گردد در زمان


P1:
جان گر همی لرزد از او صد لرزه را می ارزد او


P2:
جز عشق و دلسوزی مگو جز این مدان اقرار من


P1:
این کیست این این کیست این این یوسف ثانی است این

P2:
خضر است و الیاس این مگر یا آب حیوان است این


P1:
این باغ روحانی است این یا بزم یزدانی است این

P2:
سرمه سپاهانی است این یا نور سبحانی است این


P1:
آن جان جان افزاست این یا جنت الماواست این


P1:
تنگ شکر را ماند این سودای سر را ماند این

P2:
آن سیمبر را ماند این شادی و آسانی است این


P2:
از قحط رستیم ای پدر امسال ارزانی است این


P2:
بردار بانگ زیر و بم کاین وقت سرخوانی است این


P1:
رستیم از خوف و رجا عشق از کجا شرم از کجا

P2:
ای خاک بر شرم و حیا هنگام پیشانی است این


P1:
هر جسم را جان می کند جان را خدادان می کند

P2:
داور سلیمان می کند یا حکم دیوانی است این


P2:
کس می نداند حرف تو گویی که سریانی است این


P2:
با گوی و چوگان می رسد سلطان میدانی است این


P2:
چون گوی شو بی دست و پا هنگام وحدانی است این


P2:
در پیش سلطان می دوی کاین سیر ربانی است این


P2:
سجده کن و چیزی مگو کاین بزم سلطانی است این


P1:
این کیست این این کیست این هذا جنون العاشقین


P1:
بی هوشی جان هاست این یا گوهر کان هاست این

P2:
یا سرو بستان هاست این یا صورت روح الامین


P1:
بسم الله ای روح البقا بسم الله ای شیرین لقا

P2:
بسم الله ای شمس الضحا بسم الله ای عین الیقین


P1:
هین روی ها را تاب ده هین کشت دل را آب ده


P2:
دستک زنان بالای سر گوید که یا نعم المعین


P1:
بر خوان حق ره یافت او با خاصگان دریافت او


P2:
بر شاخ و برگ از درد دل بنگر نشان بنگر نشان


P2:
نوحه کنان از هر طرف صد بی زبان صد بی زبان


P2:
پرسان به افسوس و ستم کو گلستان کو گلستان


P1:
کو سوسن و کو نسترن کو سرو و لاله و یاسمن


P1:
کو میوه ها را دایگان کو شهد و شکر رایگان


P1:
خورده چو آدم دانه ای افتاده از کاشانه ای

P2:
پریده تاج و حله شان زین افتنان زین افتنان


P2:
چون گفتشان لا تقنطوا ذو الامتنان ذو الامتنان


P2:
بی برگ و زار و نوحه گر زان امتحان زان امتحان


P2:
عالم شود پررنگ و بو همچون جنان همچون جنان


P1:
تا کی از این انکار و شک کان خوشی بین و نمک


P2:
مر دهر را محرور کن افسون بخوان افسون بخوان


P1:
گلزار را پرخنده کن وان مردگان را زنده کن

P2:
مر حشر را تابنده کن هین العیان هین العیان


P2:
لک لک کنان کالملک لک یا مستعان یا مستعان


P1:
خاموش و بشنو ای پدر از باغ و مرغان نو خبر


P1:
هین دف بزن هین کف بزن کاقبال خواهی یافتن


P2:
هین شعله زن ای شمع جان ای فارغ از ننگ لگن


P2:
گو سرد شو این بوالعلا گو خشم گیر آن بوالحسن


P1:
گر تو مقامرزاده ای در صرفه چون افتاده ای


P1:
خاشاک اگر گردان بود از موج جان از جا مرو

P2:
سرنای خود را گفته تو من دم زنم تو دم مزن


P2:
ای بی تو جان اندر تنم چون مرده ای اندر کفن


P2:
بی جان جان انگیز او ای جان من رو جان مکن


P2:
این بس نباشد خود تو را کآگه شوی از خار من


P1:
گفتم امانم ده به جان خواهم که باشی این زمان


P1:
خندید و می گفت ای پسر آری ولیک از حد مبر

P2:
وانگه چنین می کرد سر کای مست و ای هشیار من


P2:
خواهی چنین گم شو چنان در نفی خود دان کار من


P2:
بفروش یک جامم به جان وانگه ببین بازار من


P1:
ای در زمین ما را قمر ای نیم شب ما را سحر


P1:
خوش می روی در جان من خوش می کنی درمان من


P2:
هم این سری هم آن سری هم گنج و استظهار من


P2:
جان خواهم وانگه چه جان گویم سبک کن بار من


P1:
گر گنج خواهی سر بنه ور عشق خواهی جان بده


P1:
در من از این خوشتر نگر کآب حیاتم سر به سر


P1:
دل های شیران خون شده صحرا ز خون گلگون شده


P2:
دانی چه جوشش ها بود از جرعه اش بر خاک من


P2:
گر چه دهان خوش می شود زین حرف چون مسواک من


P2:
نعره زنان در سینه دل استدرکوا عین الیقین


P2:
ای جان نفیر عام کن تا برجهی زین آب و طین


P2:
باید که صف ها بردری و آیی بر آن قلعه حصین


P1:
گفته ست جان ذوفنون چون غرقه شد در بحر خون


P1:
هر کس که یابد این رشد زان قند بی حد او چشد


P2:
گر می خوری زان می بخور ور می گزینی زان گزین


P1:
آن شاخ خشک است و سیه هان ای صبا بر وی مزن


P2:
او سخت خشک است و سیه بر وی مزن از بهر من


P2:
این کی تواند گفت گل با لاله یا سرو و سمن


P1:
ای باغ ساز و دست نی چون عقل فوق و پست نی


P1:
خواهی که معنی کش شوم رو صبر کن تا خوش شوم


P1:
او فارغ است از کار تو وز گندم و خروار تو


P1:
نی صدق ماند و نی ریا نی آب ماند و نی گیا


P1:
مثل کلابه ست این تنم حق می تند چون تن زنم


P1:
تن چون عصابه جان چو سر کان هست پیچان گرد سر


P1:
چشم و دماغ از عشق تو بی خواب و خور پرورده شد

P2:
چون سرو و گل هر دو خورند از آب لطفت بی دهن


P1:
ای کار جان پاک از عبث روزی جان پاک از حدث

P2:
هر لحظه زاید صورتی در شهر جان بی مرد و زن


P2:
چون او ببیند روی تو هر برگ او گردد سه من


P1:
گفتی که جان بخشم تو را نی نی بگو بکشم تو را

P2:
تا زنده ای باشم تو را چون شمع در گردن زدن


P2:
آن مرده ای اندر قبا وین زنده ای اندر کفن


P1:
چون می روی بی من مرو ای جان جان بی تن مرو


P1:
بی پا و سر کردی مرا بی خواب و خور کردی مرا


P1:
از لطف تو چون جان شدم وز خویشتن پنهان شدم


P1:
یک لحظه داغم می کشی یک دم به باغم می کشی


P1:
ای جان پیش از جان ها وی کان پیش از کان ها


P1:
چون منزل ما خاک نیست گر تن بریزد باک نیست


P1:
ای جان چو ذره در هوا تا شد ز خورشیدت جدا


P1:
با این همه کو قند تو کو عهد و کو سوگند تو


P1:
پس دست در انبان کنم خواهنده را سلطان کنم


P1:
هر چه دلم خواهد ز خور ز انبان برآرم بی خطر


P1:
گفتا نکو رفت این سخن هشدار و انبان گم مکن


P1:
ای بس که از آواز دش وامانده ام زین راه من


P1:
هر چند شادم در سفر در دشت و در کوه و کمر

P2:
در عشقت ای خورشیدفر در گاه و در بی گاه من


P1:
بحری است از ما دور نی ظاهر نه و مستور نی

P2:
هم دم زدن دستور نی هم کفر از او خامش شدن


P2:
این درد بی درمان بود فرج لنا یا ذا المنن


P1:
خفته ست و برجسته ست دل در جوش پیوسته ست دل


P1:
ای داده خاموشانه ای ما را تو از پیمانه ای


P2:
وان کو جدایی می کند یا رب تو از بیخش بکن


P2:
یا خار در گل یاوه شد یا جمله گل شد خار من


P2:
صد خوان زرین می نهد هر شب دل خون خوار من


P2:
این دزد ما خود دزد را چون می بدزدد از میان


P2:
دزدی چو سلطان می کند پس از کجا خواهند امان


P1:
عشق است آن سلطان که او از جمله دزدان دل برد


P1:
عشق است آن دزدی که او از شحنگان دل می برد


P2:
او نیز می پرسد که کو آن دزد او خود در میان


P1:
ای مایه هر گفت و گو ای دشمن و ای دوست رو


P1:
ای رفته اندر خون دل ای دل تو را کرده بحل


P1:
زخم تو در رگ های من جان است و جان افزای من


P2:
یک چند بود اندر بشر شد همچو عنقا بی نشان


P1:
تا غمزه ات خون ریز شد وان زلف عنبربیز شد


P1:
گه چو کباب این دل من پر شده بویش به جهان


P1:
کافرم ار در دو جهان عشق بود خوشتر از این


P2:
دوست شود جلوه از آن پوست شود پرزر از این


P2:
گر نه خری چه که خوری روی به مغز و دانه کن


P2:
او است پناه و پشت من تکیه بر این جهان مکن


P1:
این دل من چه پرغم است وان دل تو چه فارغ است

P2:
آن رخ تو چو خوب چین وین رخ من پر است چین


P2:
جان که جز از تو زنده شد نیست وی از شمار جان


P1:
گریه به باده خنده کن مرده به باده زنده کن


P2:
نیست ز مشرق او مبین نیست به مغرب او دفین


P1:
زهی میدان زهی مردان همه در مرگ خود شادان


P2:
خنک این سر خنک آن سر که دارد این چنین جولان


P2:
پس گردن چه می خاری چه می ترسی چو ترسایان


P1:
کباب است و شراب امشب حرام و کفر خواب امشب

P2:
که امشب همچو چتر آمد نهان در چتر شب سلطان


P1:
گر این از شمس تبریز است زهی بنده نوازی ها

P2:
وگر از دور گردون است زهی دور و زهی دوران


P1:
گرفته جام چون مستان در او صد عشوه و دستان

P2:
به پیشم داشت جام می گه گر میخواره ای بستان


P1:
هلا این لوح لایح را بیا بستان از این موسی

P2:
مکش سر همچو فرعونان مکن استیزه چون هامان


P1:
بدو گفتم که ای موسی به دستت چیست آن گفت این


P2:
یکی منزل در اسفل کرد و دیگر برتر از کیوان


P2:
ولیک این روزافزون است و آن هر لحظه در نقصان


P1:
چه جام زهر و قند است این چه سحر و چشم بند است این

P2:
که سرگردان همی دارد تو را این دور و این دوران


P1:
مقام خوف آن را دان که هستی تو در او ایمن

P2:
مقام امن آن را دان که هستی تو در او لرزان


P1:
زن آن باشد که رنگ و بو بود او را ره و قبله


P2:
پر از حلوا کند از لب ز فرش خانه تا ساران


P2:
زهی ترشی به از شیرین زهی کفری به از ایمان


P1:
خمش کن که زبان دربان شده ست از حرف پیمودن

P2:
چو دل بی حرف می گوید بود در صدر چون سلطان


P1:
حرام است ای مسلمانان از این خانه برون رفتن


P1:
مرو زین خانه ای مجنون که خون گریی ز هجران خون


P1:
بیا ای جان که وقتت خوش چو استن بار ما می کش


P2:
گناهی نیست در عالم تو را ای بنده چون رفتن


P1:
ز دانش ها بشویم دل ز خود خود را کنم غافل


P1:
شناسد جان مجنونان که این جان است قشر جان


P1:
چه می گویم من ای دلبر نظیر تو دو سه ابتر

P2:
چه تشبیهت کنم دیگر چه دارم من چه دانم من


P1:
بگو ای چشم حیران را چو دیدی لطف جانان را


P2:
که دیدم غیر او تا من سکون یابم در این مسکن


P2:
همه درمانده و عاجز ز خاص و عام و مرد و زن


P1:
بسوزان هر چه من دارم به غیر دل که اندر دل


P2:
که تا چون دانه شان از که گزینی اندر این خرمن


P2:
کز او خندان شود دندان کز او گویا شود الکن


P2:
ز زلف شام می ترسم که شب فتنه است و آبستن


P1:
مرا گوید چه می ترسی که کوبد مر تو را محنت

P2:
که سرمه نور دیده شد چو شد ساییده در هاون


P1:
همه خوف از وجود آید بر او کم لرز و کم می زن


P1:
سبوس ار چه که پنهان شد میان آرد چون دزدان


P1:
چو هیزم بی خبر بودی ز عشق آتش به تو درزد

P2:
بجه چون برق از این آتش برآ چون دود از این روزن


P1:
چه خنجر می کشی این جا تو گردن پیش خنجر نه


P1:
بود کان غزل در سوزن نگنجد کاین دمت غزل است


P1:
چه باشد وحی در تازی به گوش اندر سخن گفتن


P2:
که می گوید تو را هر یک الا یا علج لا تومن


P2:
که می گوید تو را هر یک الا یا لیث لا تحزن


P1:
بهاری باش تا خوبان به بستان در تو آویزند


P1:
بهار ار نیستی اکنون چو تابستان در آتش رو

P2:
که بی آن حسن و بی آن عشق باشد مرد مستهجن


P2:
مکن از فکر دل خود را از این گفت زبان برکن


P1:
ستیزه می کنی با خود کز این پس من چنین باشم


P2:
قضا را گو که از بالا جهان را در بلا مفکن


P2:
که عقل از چه طمع دارد نهان دان را فریبیدن


P1:
اگر دل را از این غوغا نیاری اندر این سودا

P2:
چه خواهی کرد این دل را بیا بنشین بگو با من


P2:
چو حلقه بر در مردان برون می باش و در می زن


P1:
سپر باید در این خشکی چو در دریا رسی آنگه


P1:
از این نکته منم در خون خدا داند که چونم چون


P1:
بیانش کرده گیر ای جان نه آن دریاست وان مرجان


P2:
جهنده ست این جهان بنگر جهانش کن جهانش کن


P1:
چو آمد روی مه رویم کی باشم من که باشم من


P1:
چه باشد خار گریان رو که چون سور بهار آید


P1:
چه باشد سنگ بی قیمت چو خورشید اندر او تابد


P2:
قراضه است این منی تو و آن من هست چون معدن


P2:
که آن را نی گریبان است و نی تیریز و نی دامن


P2:
از آن شادی بیاید جان نهان افتد به پای من


P2:
چگونه بوی برد این جان که هست او جان فزای من


P1:
یکی جامی به پیشم داشت و من از ناز گفتم نی


P2:
یکی رطلی که شد بویش در این ره ره نمای من


P1:
چه دانی تو خراباتی که هست از شش جهت بیرون


P1:
هزاران مجلس است آن سو و این مجلس از آن سوتر

P2:
که این بی چونتر است اندر میان عالم بی چون


P1:
ببین جان های آن شیران در آن بیشه ز اجل لرزان


P2:
که آن جا کو قدم دارد بود سرهای مردان دون


P1:
تو معذوری در انکارت که آن جا می شود حیران


P2:
مگر کان آفتاب از خود برآید سوی این هامون


P2:
وگر نی این غزل می خوان و بر خود می دم این افسون


P1:
چه دانستم که این سودا مرا زین سان کند مجنون


P1:
چو این تبدیل ها آمد نه هامون ماند و نه دریا

P2:
چه دانم من دگر چون شد که چون غرق است در بی چون


P2:
که خوردم از دهان بندی در آن دریا کفی افیون


P2:
برآرد شیر از سنگی که عاجز گشت از او میتین


P2:
که هر جزوت شده ست ای دل چو لب نالان و بوسه چین


P2:
تو هم مر کشته خود را بیا برخوان یکی تلقین


P2:
چه آسایی از آن مرکب که لنگ است او ز علیین


P2:
به خارستان همی گردد که خار افتاد او را تین


P1:
چو او را پی کنی در دم چو کشتی ره رود بی پا


P2:
کی از جانشان خبر باشد که آن تلخ است یا شیرین


P2:
از آن پس مردگان یک یک برون آیند هم در حین


P1:
ز مردم آن به کار آید کی زنده می شود در تو

P2:
و باقی تن غباری دان که پیدا می شود از طین


P2:
از آن افسرده ای که تو بر آنی نه ای با این


P1:
منم آن حلقه در گوش و نشسته گوش شمس الدین


P1:
در این خانه تنم بینی یکی را دست بر سر زن


P1:
زبان ذوالفقار عقل کاین دریا پر از در کرد


P2:
به ذات حق کز آن دارد هماره عار شمس الدین


P2:
دو صد منزل از آن سوتر ببین بازار شمس الدین


P1:
به هر سویی چو تو ای دل هزاران زار دارد او


P2:
وگر نه خود کی یارد آن که باشد یار شمس الدین


P1:
زهی فرقی از آن روزی که پیشش سجده می کردم

P2:
که آن روزی که می گفتم بد این جا پار شمس الدین


P2:
مگر از نور و از اشراق آن رخسار شمس الدین


P1:
که بخت من چنان خفته ست که بیداری ندارد رو


P1:
نبودت پیش از این مثلش نباشد بعد از این دانم


P1:
یکی جوبار روحانی است که جان ها جان از او یابند


P1:
عاشق بتر از مست است عاشق هم از آن دست است


P1:
این قاعده نوزاد است وین رسم نو افتاده ست


P2:
صد جان به عوض بستان وان شیوه تو با ما کن


P2:
وان دل که ملول آید خوش بوس و کنار است آن


P2:
آن خون به از این باده وان جا به از این بستان


P2:
یا رب که چه خانه ست این یا رب که چه کوی است این


P2:
دل پر شده از دلبر یا رب که چه جوی است این


P2:
این بنده تو را گوید آن می کن و این می کن


P1:
چه تلخ است و چه شیرین پر از مهر و پر از کین


P1:
رحم آر بر این جان که طپان است در این دام


P1:
چشمی است تو را در دل و آن چشم به درد است


P2:
ای مسلمانان کی دیده ست خرقه رقصان بی بدن


P1:
خرقه رقصان از تن است و جسم رقصان است ز جان


P1:
این خوشی چیزی است بی چون کآید اندر نقش ها


P1:
جان به خواب از تن برآید در خیال آید بدید


P2:
روی من چون لاله زار و تن چو ورد و یاسمین


P1:
مرغ شب چون روز بیند گوید این ظلمت ز چیست


P2:
قوت جان چون جان نهان و قوت تن پیدا چو نان


P2:
چون نه گل داری نه میوه گفت خامش هان و هان


P1:
لیک آن خنده چون برق او راست کو گرید چو ابر


P1:
این چمن ها وین سمن وین میوه ها خود رزق ماست


P1:
صد هزاران مور و مار و صد هزاران رزق خوار


P1:
بس گیا کان پیش ما زهر و بر ایشان پای زهر


P1:
جوز و بادام از درون مغز است و بیرون پوست و قشر


P1:
غوصه گشت این باد و آبستن شد آن خاک و درخت


P1:
عارف مرغان است لک لک لک لکش دانی که چیست


P1:
این زمین و این زمان بیضه ست و مرغی کاندر او است


P1:
کفر و ایمان دان در این بیضه سپید و زرده را


P2:
هر که خواهد گو بخوان و گو بخوان و گو بخوان


P2:
زین سپس پنهان ندارم هر کی خواند گو بخوان


P2:
در لب و چشمم نگر زان خشک و زین تر یاد کن


P1:
زرد و سرخ و خار و گل در حکم و در فرمان ماست


P2:
هان و هان ای بی ادب بیرون شو از میدان من


P1:
عید هر کس آن مهی باشد که او قربان او است


P1:
کی شنود این بانگ را بی گوش ظاهر دم به دم


P2:
یا که حوری جامه زیب و یا که دیوی جامه کن


P2:
این چه حسن و خوبی است این حیرت حور است این


P2:
این چه عشق است ای خداوند و عجب سوداست این


P2:
در جهان او را چو حق بی مثل و بی انباز بین


P1:
خاک خواری را بمان چون خاک خواری پیشه گیر


P2:
هیچ سروی این ندارد خوش قد و بالا است این


P1:
شمس تبریز ار چه جانی گر چو جان پنهان شوی


P2:
پاره ای راه است از ما تا به میدان همچنین


P2:
برگذشت از عرش و فرش این کاروان ای عاشقان


P1:
این چنین شد وان چنان شد خلق را در حقه کرد


P2:
نی به زیر و نی به بالا نی میان ای عاشقان


P2:
این نه بس بت را که باشد چون خلیلش بت شکن


P1:
هر که را جست او به رحمت وارهید از جست و جو


P1:
چشم بد خود را خورد خود ماه ما زان فارغ است


P1:
این چنین روی چو مه در زیر ابر انصاف نیست


P1:
بی تو باشد جیش و عیش و باغ و راغ و نقل و عقل


P1:
همچو نای انبان در این شب من از آن خالی شدم


P2:
زانک از این ناله است روشن این دل بینای من


P1:
اندر آن موجی که خاصان بر حذر باشند از آن


P2:
نام و نان جستن به عشق اندر دلا خامی است آن


P1:
جان اگر چه بس عزیز است نزد خاص و نزد عام


P1:
جان و ماه و جان و قالب بی نشان شد از میی


P1:
ای خداوند شمس دین مقصود از این جمله تویی


P1:
تا بده است این گوشمال عاشقان بوده ست از آنک


P1:
گر غران و ملحدان مر آب و نان را می خورند


P2:
با چنان پرها چه غم باشد تو را از آب و طین


P2:
این خیال شمس دین یا خود دو صد عیسی است آن


P1:
گر همه معنی است پس این چهره چون ماه چیست


P2:
جان ما رقصان و خوش سرمست و سودایی است آن


P2:
بی دل و جان می نویسد گر چه در انشی است آن


P2:
پس دروغ است آنک می جان است کان ثانی است آن


P2:
هر دلی کاین می در او بنشست میدانی است آن


P2:
وارهان از نام و ننگم گر چه بدنامی است آن


P2:
تا تو گویی کاین غرض نفی من است از لا و لن


P1:
نام شمس الدین به گوشت بهتر است از جسم و جان


P1:
به خدا میل ندارم نه به چرب و نه به شیرین


P2:
که رسید آنچ تو خواهی هله ایمن شو و بنشین


P2:
بره و گرگ به هم خوش نه حسد در دل و نی کین


P1:
تو خور این باده عرشی که اگر یک قدح از وی


P2:
به زمستان نه که دیدی همه را چون سگ گرگین


P1:
هر تن و هر جان که هست خاک تو بوده ست مست


P2:
تو خوه از گل سخن تراش و خوه از خار یاد کن


P1:
چه سپاس ار دو نان دهد به طبیبی که جان دهد


P2:
که زنده کردمی هر دم هزاران مرده زین تلقین


P2:
ببین این اشک بی پایان طوافی کن بر این طوفان


P1:
شفیعی گر تو را گیرد که آن بیچاره می میرد

P2:
دل تو پند نپذیرد پس این دردی است بی درمان


P1:
چو بیند سوز من گوید که این زرق است یا برقی

P2:
چو بیند گریه ام گوید که این اشک است یا باران


P1:
مرا گوید که درد ما به از قند است و از حلوا

P2:
تو را صرع است یا سودا کس از حلوا کند افغان


P2:
که می مویی و می گویی چنین مقلوب با ایشان


P1:
اذا استغنیت لا تبخل تصدق فی الهوی و انخل

P2:
فبیس البخل فی الماکل و نعم الجود فی الانسان


P1:
چو خوردی صرف خوش بو را بده یاران می جو را

P2:
رها کن حرص بدخو را مخور می جز در این میدان


P1:
بیار آن جام خوش دم را که گردن می زند غم را

P2:
بیار آن یار محرم را که خاک او است صد خاقان


P2:
یکی لون است و صد الوان شود بر روی از او تابان


P1:
چو کرد آن می دگر سانش نمود آن جوش و برهانش


P1:
ای عاشقان ای عاشقان آن کس که بیند روی او


P1:
در عشق چون مجنون شود سرگشته چون گردون شود


P1:
بس سینه ها را خست او بس خواب ها را بست او


P1:
ای ماه رویش دیده ای خوبی از او دزدیده ای

P2:
ای شب تو زلفش دیده ای نی نی و نی یک موی او


P1:
این شب سیه پوش است از آن کز تعزیه دارد نشان


P1:
شب فعل و دستان می کند او عیش پنهان می کند


P1:
آن کس که این چوگان خورد گوی سعادت او برد

P2:
بی پا و بی سر می دود چون دل به گرد کوی او


P1:
ای روی ما چون زعفران از عشق لاله ستان او

P2:
ای دل فرورفته به سر چون شانه در گیسوی او


P1:
مر عشق را خود پشت کو سر تا به سر روی است او

P2:
این پشت و رو این سو بود جز رو نباشد سوی او


P2:
کی ز آب چشم او تر شود ای بحر تا زانوی او


P2:
ای مرده جست و جوی من در پیش جست و جوی او


P1:
من چند گفتم های دل خاموش از این سودای دل


P1:
هم خویش را بیگانه کن هم خانه را ویرانه کن

P2:
وآنگه بیا با عاشقان هم خانه شو هم خانه شو


P1:
رو سینه را چون سینه ها هفت آب شو از کینه ها


P2:
فانی شو و چون عاشقان افسانه شو افسانه شو


P1:
اندیشه ات جایی رود وآنگه تو را آن جا کشد

P2:
ز اندیشه بگذر چون قضا پیشانه شو پیشانه شو


P2:
دامی و مرغ از تو رمد رو لانه شو رو لانه شو


P1:
تا کی دوشاخه چون رخی تا کی چو بیذق کم تکی

P2:
تا کی چو فرزین کژ روی فرزانه شو فرزانه شو


P2:
هل مال را خود را بده شکرانه شو شکرانه شو


P1:
ای ناطقه بر بام و در تا کی روی در خانه پر

P2:
نطق زبان را ترک کن بی چانه شو بی چانه شو


P1:
گر سر ببینی پرطرب پر گشته از وی روز و شب

P2:
می دانک آن سر را یقین خاریده باشد دست او


P2:
حیران شود دیو و پری در خیز و در برج است او


P1:
ای خوش بیابان که در او عشق است تازان سو به سو


P1:
بی چون تو را بی چون کند روی تو را گلگون کند


P1:
مشنو تو هر مکر و فسون خون را چرا شویی به خون

P2:
همچون قدح شو سرنگون و آن گاه دردی خوار شو


P1:
این سینه را چون غار دان خلوتگه آن یار دان


P1:
تو مرد نیک ساده ای زر را به دزدان داده ای


P1:
نبود چنین مه در جهان ای دل همین جا لنگ شو


P2:
ای روح این جا مست شو وی عقل این جا دنگ شو


P1:
در دوغ او افتاده ای خود تو ز عشقش زاده ای


P1:
ملکی است او را زفت و خوش هر گونه ای می بایدش


P2:
چون آن کند رو نای شو چون این کند رو چنگ شو


P1:
آن کس بود محتاج می کو غافل است از باغ وی


P1:
در هر صبوحی بلبلان افغان کنان چون بی دلان


P1:
من خود کی باشم آسمان در دور این رطل گران


P2:
ای دل خمش تا کی بود این جهد و استقصای تو


P2:
کرده ست اندر شهر ما دکان و خان و مان گرو


P2:
عثمان جگر کرده گرو و آن بوهریره انبان گرو


P1:
پس چه عجب آید تو را چون با شهان این می کند


P2:
جان شد گرو ای کاشکی گشتی دو صد چندان گرو


P1:
خر ننگ دارد ز آن دغل از حق شنو بل هم اضل


P1:
رقص از تو آموزد شجر پا با تو کوبد شاخ تر


P2:
عار آید آن استاره را کو تافت بر کیوان تو


P2:
بر جای نان شادی خورد جانی که شد مهمان تو


P2:
در خواب دید این پیل جان صحرای هندستان تو


P1:
از بس که بگشادی تو در در آهن و کوه و حجر

P2:
چون مور شد دل رخنه جو در طشت و در پنگان تو


P1:
والله ملولم من کنون از جام و سغراق و کدو


P2:
با توست آن حیله مکن این جا مجو آن جا مجو


P2:
که من چو حلقه بر درم چون لب نهم بر گوش تو


P1:
آن کز میت گلگون بود یا رب چه روزافزون بود


P2:
زین سو قدح زان سو قدح تا شد شکم ها چارسو


P1:
کس را نماند از خود خبر بربند در بگشا کمر


P2:
این جا به فضل ایزدی نی های می گنجد نه هو


P1:
ای شمس تبریزی بیا ای جان و دل چاکر تو را


P1:
دل دی خراب و مست و خوش هر سو همی افتاد از او


P1:
دل ها چو خسرو از لبش شیرین چو شکر تا ابد

P2:
گر یک زمان پنهان شود نالند چون فرهاد از او


P1:
جان صد هزاران گرد او چون انجم او مه در میان

P2:
مست و خرامان می رود چشم بدان کم باد از او


P2:
خود صد جهان جان جان شد در عوض بنیاد از او


P1:
گر چه که بیدادی کند بر عاشقان آن غمزه ها

P2:
داده جمال و حسن را در هر دو عالم داد از او


P1:
پا برنهادی بر فلک از ناز و نخوت این زمین

P2:
گر فهم کردی ذره ای کاین شاه خوبان زاد از او


P2:
چون دید روح آن زخم را شد در ادب استاد از او


P2:
تا دست ها برداشتند بر چرخ در فریاد از او


P1:
کآخر چه خورشید است این کز چرخ خوبی تافته ست

P2:
این آب حیوان چون چنین دریا شد و بگشاد از او


P2:
تا خان و مان بگذاشتند یک عالمی داماد از او


P2:
روی ترش سازم از او بانگ و فغان آرم از او


P2:
سکسک و لنگی تو از او من خوش و رهوارم از او


P2:
یار خوش آواز تو آن خوش دم و شش تار تو کو


P1:
سایه وی است و نور او جمع وی است و دور او


P1:
هین کژ و راست می روی باز چه خورده ای بگو


P2:
زلف که را گشوده ای حلقه به حلقه مو به مو


P1:
عمر تو رفت در سفر با بد و نیک و خیر و شر


P2:
ز آنک تو خورده ای بده چند عتاب و گفت و گو


P2:
رفتم و مانده ام دلی کشته به دست و پای تو


P1:
زان قدحی که ساحران جان به فدا شدند از آن


P2:
خطبه بخوانده بر جهان بی نغمات و گفت و گو


P1:
ندیدم در جهان کس را که تا سر پر نبوده ست او


P2:
وگر چه زاد بس نادر از این داماد و کدبانو


P2:
که ای جان گل آلوده از این گل خویش را واشو


P1:
چو شستن گیرد او خود را رباید آب جو او را


P2:
از این سو کرده رو بانو به خنده سوی روبانو


P1:
در آن باغ خوش اعلوفه سپی پوشان چو اشکوفه

P2:
که رستیم از سیه کاری ز مازو رفت آن ما زو


P1:
بر این مجنون چه می بندم مگر بر خویش می خندم


P1:
ببر عقلم ببر هوشم که چون پنبه ست در گوشم

P2:
چو گوشم رست از این پنبه درآید های هوی او


P2:
بگو در گوش من ای دل چه می تازی به سوی او


P1:
چه خویشی کرد آن بی چون عجب با این دل پرخون

P2:
که ببریده ست آن خویشی ز خویشانم به جان تو


P1:
چو شیرینتر نمود ای جان مها شور و بلای تو


P1:
روان از تو خجل باشد دلم را پا به گل باشد


P1:
تو خورشیدی و دل در چه بتاب از چه به دل گه گه

P2:
که می کاهد چو ماه ای مه به عشق جان فزای تو


P1:
ز خود مسم به تو زرم به خود سنگم به تو درم


P1:
ایا تبریز خوش جایم ز شمس الدین به هیهایم


P1:
اگر بگذشت روز ای جان به شب مهمان مستان شو

P2:
بر خویشان و بی خویشان شبی تا روز مهمان شو


P1:
تو بحری و جهان ماهی به گاهی چیست و بی گاهی


P2:
چو پیش او است سر مظهر دهان بربند و پنهان شو


P1:
فقیر است او فقیر است او فقیر ابن الفقیر است او

P2:
خبیر است او خبیر است او خبیر ابن الخبیر است او


P1:
لطیف است او لطیف است او لطیف ابن اللطیف است او

P2:
امیر است او امیر است او امیر ملک گیر است او


P1:
پناه است او پناه است او پناه هر گناه است او

P2:
چراغ است او چراغ است او چراغ بی نظیر است او


P1:
سکون است او سکون است او سکون هر جنون است او

P2:
جهان است او جهان است او جهان شهد و شیر است او


P2:
وگر پنهان کنی می دان که دانای ضمیر است او


P2:
به زیر دامن او رو که دفع تیغ و تیر است او


P2:
ز هر چیزی که می ترسی مجیر است او مجیر است او


P2:
به پیش او کشم جان را که بس اندک پذیر است او


P2:
مکش اندر برش چندین که سرد و زمهریر است او


P1:
دو دست و پا حنی کرده دو صد مکر و مری کرده

P2:
جوان پیداست در چادر ولیکن سخت پیر است او


P2:
که اندر عشق تتماجی برهنه همچو سیر است او


P1:
دلم جوشید و می خواهد که صد چشمه روان گردد

P2:
ببست او راه آب من به ره بستن نکیر است او


P1:
چو چرخم من چو ماهم من چو شمعم من ز تاب تو


P2:
که این دم جام را از می نمی دانم به جان تو


P1:
بدیدم بی تو من خود را تو دیدی بیخودم هم تو


P1:
اگر گویم تو می گویی من آن ظلمت ز خود بینم

P2:
از آن ظلمت که می گریم سری چون ماه برزن تو


P2:
کدامم من چه نامم من مرا جان تو مرا تن تو


P2:
چو سوسن صد زبانم من زبان و نطق و سوسن تو


P2:
تویی حیران تویی چوگان تویی دو چشم روشن تو


P1:
به یک اندیشه حنظل را کنی بر من چو صد شکر


P2:
تویی مور و سلیمان تو تویی خورشید و روزن تو


P1:
ز نازی کز تو در سر بد تهی کرد از دماغم غم


P2:
ز هجران چو فرعونش کنون جان در چو ماری تو


P2:
چو آدم اندر این پستی در این اقلیم ناری تو


P2:
کنار از اشک پر کن تو چو از شه برکناری تو


P2:
سپیدت جامه باشد چون در این غم سوگواری تو


P1:
به نظم و نثر عذر من سمر شد در جهان اکنون


P1:
در این اومید پژمرده بپژمردی چو باغ از دی


P1:
چو دانستی که دیوانه شدی عقل است این دانش

P2:
چو می دانی که تو مستی پس اکنون هشیاری تو


P1:
هزاران شکر آن شه را که فرزین بند او گشتی

P2:
هزاران منت آن می را که از وی در خماری تو


P2:
چو آن لب را نمی بینی در آن پرده چه زاری تو


P2:
که گر تو ساده دل باشی ندارد سود امینی تو


P1:
ببین آن آفتابی را کش اول نیست و نی پایان


P2:
که هر جزوت شود خندان اگر در خود حزینی تو


P1:
بر هر کی زد این برهان جان یابد و سیصد جان


P1:
این جهان با تو خوش است و آن جهان با تو خوش است


P1:
ای عیان بی من مدان و ای زبان بی من مخوان


P2:
هر دو را چون نردبان زیر آر و بر افلاک شو


P2:
سوی او از نور جان ها کای فلان این است او


P1:
جمله نور حق گرفته همچو طور این جان از او


P1:
کبر عاشق بوی کن کان خود به معنی خاکیی است


P2:
زین سوی بحر است از آن سو شهر یا اقلام کو


P2:
گر تو بازی برپر آن جا ور تو خود بومی بگو


P2:
تو ببین قدرت حق را چو درآمد خوش و مست او


P2:
که خطا بود از این رو و صواب است از آن رو


P1:
نبود روی از این سو همه پشت است از این سو

P2:
که نگنجید در این حد و نه در جان و مکان رو


P1:
چه بهانه گر بت است او چه بلا و آفت است او


P2:
به دو نقش و به دو صورت به یکی جان من و تو


P2:
ور مرا می نبری با خود از این خوان تو مرو


P1:
بخورند از نخیل جان که ندیده ست انس و جان


P2:
چه غریب است نظر به تو چه خوش است انتظار تو


P1:
چو در این کوی نیست کس نه ز دزدان و نی عسس


P1:
بجه از دام و دانه ها و از این مات خانه ها


P1:
نه مرا وعده کرده ای نه که سوگند خورده ای


P2:
عجب خبری که می دهدم دم و غم او کر و فر او


P2:
مرا غم او چو زنده کند چگونه شوم ز منظر او


P2:
عجب چه بود بهر دو جهان که آن نبود میسر او


P2:
حدث نشود شکر که خوری شکر چو چشد ز شکر او


P2:
درم بزند سری نکند که سر نبرد کس از سر او


P2:
لا ترقدوا لا تاکلوا ما لم تروا لا تعبدوا


P1:
گفتم که ای مستان جان می خورده از دستان جان


P1:
گفتند شکر الله را کو جلوه کرد این ماه را


P1:
بنشسته عقل سرمه کش با هر کی با چشمی است خوش


P1:
دف دل گشاید بسته را نی جان فزاید خسته را

P2:
این دلگشا چون بسته شد و آن جان فزا آویخته


P1:
هست آن سخا چون دام نان اما صفا چون دام جان


P1:
آن چون نهنگ آیان شده دریا در او حیران شده


P1:
گویی که این کار و کیا یا صدق باشد یا ریا


P1:
من شادمان چون ماه نو تو جان فزا چون جاه نو


P1:
جان عزیزان گشته خون تا عاقبت چون است چون


P1:
خلقی که خواهند آمدن از نسل آدم بعد از این


P2:
از کبر و ناموس و حیا هم در خلاء پا کوفته


P1:
کو او و کو بیچاره ای کو هست در تقلید خود


P2:
و آن آفتاب از سقف دل بر جانشان تابان شده


P2:
خورشید و اختر پیششان چون ذره سرگردان شده


P1:
آن عقل و دل گم کردگان جان سوی کیوان بردگان


P1:
چون آینه آن سینه شان آن سینه بی کینه شان


P1:
چون دوش اگر بی خویشمی از فتنه من نندیشمی


P2:
هر جان از او دریا شده هر جسم از او مرجان شده


P1:
این کیست این این کیست این شیرین و زیبا آمده


P2:
صد عقل و جان اندر پیش بی دست و بی پا آمده


P2:
والله که مکر است و دغا ای ناگه این جا آمده


P1:
روپوش چون پوشد تو را ای روی تو شمس الضحی

P2:
ای کنج و خانه از رخت چون دشت و صحرا آمده


P1:
این کیست این این کیست این در حلقه ناگاه آمده


P1:
این لطف و رحمت را نگر وین بخت و دولت را نگر


P2:
ای یوسف آخر بهر توست این دلو در چاه آمده


P1:
یا رب مرا پیش از اجل فارغ کن از علم و عمل


P2:
کز بهر ما بر آسمان گردان شده ست این مشعله


P2:
آن بز عجب ما را گزد در من نظر کرد از گله


P1:
اما در این راه از خوشی باید که دامن برکشی


P2:
آزاد و فارغ گشته ای هم از دکان هم از غله


P2:
آن کو به تو پیوسته شد پیوسته باشد در چله


P1:
خامش کن ای شیرین لقا رو مشک بربند ای سقا


P1:
هر صورتی پرورده ای معنی است لیک افسرده ای


P1:
اندیشه جز زیبا مکن کو تار و پود صورت است


P1:
با آن نشین کو روشن است کز دل سوی دل روزن است

P2:
خاک از چه ورد و سوسن است کش آب هم مسکن شده


P2:
بی دست و بی پای آمده چون ماه خوش خرمن شده


P1:
یا رب که چون می بینمش ای بنده جان و دینمش

P2:
خود چیست این تمکینمش ای عقل از این امکن شده


P1:
هر ذره ای را محرم او هر خوش دمی را همدم او


P1:
ای عشق حق سودای او آن او است او جویای او


P1:
اوصافت ای کس کم چو تو پایان ندارد همچو تو


P1:
ای جان و دل از عشق تو در بزم تو پا کوفته


P2:
کف کرد خون بر روی خون از جزم تو پا کوفته


P2:
بستان گرو از من به جان کز حزم تو پا کوفته


P1:
گر چه در این خیمه دری دانک تو با خیمه گری


P1:
بال و پری که او تو را برد و اسیر دام کرد


P2:
که بادا عهد و بدعهدی و حسنت هر سه پاینده


P1:
بخواه ای دل چه می خواهی عطا نقد است و شه حاضر


P1:
همه با ماست چه با ما که خود ماییم سرتاسر


P1:
خیالش چون چنین باشد جمالش بین که چون باشد


P2:
که تنها خورده ست آن را و یا بوده ست ساینده


P2:
که شد عمری که در غربت ز خان و مانی آواره


P2:
که فوق سقف گردونی تو را قصر است و درساره


P1:
نه هر قصری که تو دیدی از آن قیصری بود آن


P1:
هزاران گل در این پستی به وعده شاد می خندد


P1:
ز علم او است هر مغزی پر از اندیشه و حیله

P2:
ز لطف او است هر چشمی که مخمور است و سحاره


P1:
چو نرگس شوخ چشم آمد سمن را رشک و خشم آمد


P1:
که جان ها کز الست آمد بسی بی خویش و مست آمد


P2:
نه او را دیده ای دیده نه او را گوش بشنیده


P1:
زبان و جان و دل را من نمی بینم مگر بیخود


P1:
به ناگه جست از لفظم که آن شه کیست شمس الدین


P2:
به ناگه شعله ای برشد شگرف از جان خون خواره


P1:
چه باشد صد قمر آن جا شود هر خاک زر آن جا

P2:
به غیر دل مبر آن جا که آن جا هست دل پاره


P2:
به عشق روی آن مه وش برون از چرخ و استاره


P1:
خوش آن باشد که می راند به سوی اصل شیرینی


P2:
بزن سنگی بر این کوزه بزن نفطی در آن کازه


P1:
بهل می را به میخواران بهل تب را به غمخواران

P2:
که این را جملگی نقش است و آن را جمله آوازه


P1:
به پیش جان درآمد دل که اندر خود مکن منزل


P1:
رسید از عشق جاسوسش که بسم الله زمین بوسش

P2:
در این اندیشه بیخود شد به حق پیوست اندیشه


P1:
برست او از خوداندیشی چنان آمد ز بی خویشی


P1:
فلک از خوف دل کم زد دو دست خویش بر هم زد


P1:
چنین اندیشه را هر کس نهد دامی به پیش و پس


P2:
تو مر هر نقش را مپرست و خود بپرست اندیشه


P2:
که درد کهنه زان دارد که نوزاد است اندیشه


P1:
که درد زه ازان دارد که تا شه زاده ای زاید


P2:
چو مریم از دو صد عیسی شده ست آبست اندیشه


P1:
هر آن جانی که شد مجنون به عشق حالت بی چون


P1:
چه برهم گشته اند این دم حریفان دل از مستی


P1:
خداوندا در این بیشه چه گم گشته ست اندیشه


P2:
که از عشقت همه مرغان شدند از دام و از دانه


P1:
به دم در چرخ می آری فلک ها را و گردون را


P1:
خرامان شو به گورستان ندایی کن بدان بستان


P2:
که صد ره دیده ام این را نمی گویم ز نادیده


P1:
تا خود چه فسون گفتی با گل که شد او خندان


P1:
یا رب چه کس است آن مه یا رب چه کس است آن مه


P1:
خود گلشن بخت است این یا رب چه درخت است این


P1:
نام عاشق بر من و او را ز من خود صبر نیست


P1:
تو در این ماه نظر کن که دلت روشن از او شد


P1:
این جا کسی است پنهان چون جان و خوشتر از جان


P1:
ما را مبین چو مستان هر چه خورم می است آن


P1:
گر باغ از او واقف بدی از شاخ تر خون آمدی


P1:
نقشی که بر دل می زند بر دیده گر پیدا شدی

P2:
هر دست و رو ناشسته ای چون شیخ ذاالنون آمدی


P2:
چون چشم و دل این جسم و تن بر سقف گردون آمدی


P1:
فصل بهاران شد ببین بستان پر از حور و پری


P1:
گلبرگ ها بر همدگر افتاده بین چون سیم و زر


P1:
چه جای باغ و راغ و گل چه جای نقل و جام مل

P2:
چه جای روح و عقل کل کز جان جان هم خوشتری


P1:
تا پا نباشد ز آنک پا ما را به خارستان برد


P1:
شه باز را گوید که من زان بسته ام دو چشم تو


P1:
گل باغ را گوید که من زان عرضه کردم رخت خود


P1:
آن کس کز این جا زر برد با دلبری دیگر خورد

P2:
تو کژ نشین و راست گو آن از چه باشد از خری


P1:
بی باغ و رز انگور بین بی روز و بی شب نور بین


P1:
بی همره جسم و عرض بی دام و دانه و بی غرض


P1:
نی همچو عقل دانه چین نی همچو نفس پر ز کین


P1:
ای خوی تو چون آب جو داده زمین را رنگ و بو


P1:
شب کاروان ها زین جهان بر می رود تا آسمان


P1:
ای ظاهر و پنهان چو جان وی چاکر و سلطان چو جان

P2:
کی بینمت پنهان چو جان در بی زبانی می روی


P1:
این عشق گردان کو به کو بر سر نهاده طبله ای


P1:
می ران فرس در دین فقط ور اسب تو گردد سقط


P2:
هر نقش در وی حور عین هر جامه از وی حله ای


P2:
هر ذره از خورشید تو تابنده چون دردانه ای


P2:
خواهم که یاران را دهی یک یاریی یارانه ای


P2:
بر گرد گنجت مار نی نی زخم و نی دندانه ای


P2:
ای شعله را پنداشته روزن تو چون پروانه ای


P1:
خامش که تو زین رسته ای زین دام ها برجسته ای


P1:
عاشق در این ره چون قلم کژمژ همی رفتش قدم


P2:
او را هم از اجزای او صد تیغ و لشکر ساختی


P1:
از رشک پنهان ای پری در جان درآ تا دل بری


P1:
چون شمس تبریزی رود چون سایه جان در پی رود


P1:
من می شنیدم نام دل ای جان و دل از تو خجل

P2:
ای مانده اندر آب و گل از عشق دلدل چون خری


P1:
ای جان بیا گوهر بچین ای دل بیا خوبی ببین


P1:
تا خلق از او حیران شود تا یار من پنهان شود


P2:
تا بوک رو این سو کنی باشد که با ما خو کنی


P1:
من از عدم زادم تو را بر تخت بنهادم تو را

P2:
آیینه ای دادم تو را باشد که با ما خو کنی


P2:
با درد من همخانه شو باشد که با ما خو کنی


P2:
آن را بیندیش ای فلان باشد که با ما خو کنی


P2:
بگذر ز زرق و از ریا باشد که با ما خو کنی


P1:
در سینه این عشق و حسد بین کز چه جانب می رسد


P1:
مانند خورشید از غمش می رو در آتش تا به شب

P2:
چون شب شود می گرد خوش بر بام او همچون مهی


P2:
نی زهره ماند نی نوا نی نوحه گر را وه وهی


P1:
خرقه فلک ده شاخ از او برج قمر سوراخ از او

P2:
وای ار بیفتد در کفش چون من سلیمی ساده ای


P1:
دل داده آن باشد که او در صبر باشد سخت رو

P2:
نی چون تو گوشه گشته ای در گوشه ای افتاده ای


P1:
در غصه ای افتاده ای تا خود کجا دل داده ای


P2:
بسته دو چشم از عاقبت در هرزه لب گشاده ای


P2:
من همچو دامن می دوم اندر پی خون خواره ای


P1:
چون مهره ام در دست او چون ماهیم در شست او


P2:
تو مهلتم ده تا که من با خویش آیم پاره ای


P1:
آن رفت کز رنج و غمان خم داده بودم چون کمان

P2:
بود این تنم چون استخوان در دست هر سگساره ای


P2:
آن رخنه جویان را نهان وا شد در و درساره ای


P2:
تو این نه ای و آن نه ای با این و آن آمیختی


P1:
حیرانم اندر لطف تو کاین قهر چون سر می کشد


P1:
اسرار این را مو به مو بی پرده و حرفی بگو


P1:
تن چون کمانم دل چو زه ای جان کمان بر چرخ نه


P1:
ای صد درج خوشتر ز جان وصف تو ناید در زبان


P1:
ای کرده مه دراعه شق از عشقت ای خورشید حق


P1:
یک دم بدین سو رای کن جان را تو شکرخای کن


P2:
انداز تو در پیش سگ این لوت و خوان را ساعتی


P1:
ای سر فروبرده چو خر زین آب و سبزه بس مچر


P1:
ای تو ملول از کار من من تشنه تر هر ساعتی


P1:
بر تو زیانی کی شود از تو عدم گر شی ء شود


P1:
هم ملک و هم سلطان شوی هم خلد و هم رضوان شوی

P2:
هم کفر و هم ایمان شوی هم شیر و هم آهو شوی


P2:
با من نباشی من شوی چون تو ز خود بی تو شوی


P2:
تا تازه و خندان و خوش چون شاخ شفتالو شوی


P1:
تو جان نخواهی جان دهی هر درد را درمان دهی


P1:
می گویم ای صاحب عمل و ای رسته جانت از علل


P2:
چون چشمه ای برکرده سر بی معدنی از خاره ای


P2:
شیرم بده چون مادران بیرون کش از گهواره ای


P2:
ترکاری و یاغی به سان هموار و ناهمواره ای


P1:
بردی ز جان معقول را وین عقل چون معزول را


P2:
آه پس کدامین عرصه بد تا تو بر اسبان تاختی


P1:
عقل از تو بی عقلی شده عشق از تو هم حیران شده

P2:
مر جسم را خود اسم شد تو چونک بر جان تاختی


P1:
یک ساعت ار دو قبلکی از عقل و جان برخاستی


P1:
ای داده جان را لطف تو خوشتر ز مستی حالتی


P1:
جان چون نداند نقش خود یا عالم جان بخش خود

P2:
پا می نداند کفش خود کان لایق است و بابتی


P2:
وز کفش خود شد خوشتری پا را در آن جا راحتی


P1:
جان نیز داند جفت خود وز غیب داند نیک و بد

P2:
کز غیب هر جان را بود درخورد هر جان ساحتی


P1:
جانی که او را هست آن محبوس از آن شد در جهان

P2:
چون نیست او را این زمان از بهر آن دم طاقتی


P1:
خمخانه مردان دل است وز وی چه مستی حاصل است

P2:
طفلی و پایت در گل است پس صبر کن تا غایتی


P1:
بنوشته بر رایت که این نقش خداوند شمس دین


P1:
من پیش از این می خواستم گفتار خود را مشتری

P2:
و اکنون همی خواهم ز تو کز گفت خویشم واخری


P1:
در دل خیالش زان بود تا تو به هر سو ننگری

P2:
و آن لطف بی حد زان کند تا هیچ از حد نگذری


P2:
پنهان دری که هر شبی زان در همی بیرون پری


P1:
چون می پری بر پای تو رشته خیالی بسته اند


P2:
هست این جهان همچون رحم این جمله خون زان می خوری


P1:
چون ابر دی گریان شدم وز برگ و بر عریان شدم


P1:
در عشق تو چون دم زدم صد فتنه شد اندر عدم


P2:
آن جا مرو این جا نگر گفتا که خه سودا نگر


P1:
ای بلبل از گلشن بگو زان سرو و زان سوسن بگو


P1:
ای جزو چون بر می پری چون بی پری و بی سری


P1:
ای تو فرورفته به خود گاه از آن گور و لحد


P2:
سر مکش ای دل که از او هر چه کنی جان نبری


P1:
بر دل من زن همه را ز آنک دریغ است و غبین


P1:
هم به وفا با تو خوشم هم به جفا با تو خوشم


P2:
تو نه بر آنی که منم من نه بر آنم که تویی


P2:
جان و دلی را چه محل ای دل و جانم که تویی


P1:
چون تو مرا گوش کشان بردی از آن جا که منم


P1:
این همه آب و روغن است آنچ در این دل من است


P1:
ای که به لطف و دلبری از دو جهان زیاده ای


P1:
او است بهشت و حور خود شادی و عیش و سور خود


P1:
گر چه که میوه آخر است ور چه درخت اول است


P1:
جمله تو باشی آن زمان دل شده باشد از میان


P2:
طالب جان شوی چو دین تا به چه شکل و فن رسی


P1:
جام تو را چو دل بود در سر و سینه شعله ای


P1:
گهی از روی خود داده خرد را عشق و بی صبری


P1:
گهی از زلف خود داده به مومن نقش حبل الله


P1:
تو حسن خود اگر دیدی که افزونتر ز خورشیدی


P1:
ببین حسن خود ای نادان ز تاب جان او تا دان


P2:
که من در دل چه ها دارم ز زیبایی و رعنایی


P1:
عدم ها مر عدم ها را چو می بیند به دل گشته


P2:
بگردان روی و واپس رو چو تو از اهل دریایی


P2:
درآ در آب و خوش می رو به آب و گل چه می پایی


P1:
به جان و دل شدی جایی که نی جان ماند و نی دل

P2:
به پای خود شدی جایی که آن جا دست می خایی


P2:
چو جعد خویش بگشاید نه دین ماند نه ترسایی


P2:
وگر خواهی که ره بینم درآ ای چشم و بینایی


P2:
که از خورشید خورشیدان تو را باشد پذیرایی


P2:
که ترکان راست جانبازی و هندو راست لالایی


P2:
خود این او می دمد در ما که ما ناییم و او نایی


P1:
بمانده از دم نایی نه جان مانده نه گویایی


P1:
سر آنگه سر بود ای جان که خاک راه او باشد


P1:
قلم آن جا نهد دستش که کم بیند در او حرفی


P1:
ز طمع آدمی باشد که خویش از وی چو بیگانه است


P1:
بیا چون ما شو ای مه رو نه نعمت جو نه دولت جو

P2:
گر ابلیس این چنین بودی شه و صاحب علم بودی


P1:
جهانی هیچ و ما هیچان خیال و خواب ما پیچان


P1:
ببین بی نان و بی جامه خوش و طیار و خودکامه

P2:
ملایک را و جان ها را بر این ایوان زنگاری


P1:
چو زین لوت و از این فرنی شود آزاد و مستغنی


P1:
چو سرمست منی ای جان ز خیر و شر چه اندیشی


P1:
بر این صورت چه می چفسی ز بی معنی چه می ترسی


P1:
چو مد و جر خود دیدی چو بال و پر خود دیدی

P2:
چو کر و فر خود دیدی ز هر بی فر چه اندیشی


P1:
خمش کن همچو ماهی شو در این دریای خوش دررو


P1:
اگر زهر است اگر شکر چه شیرین است بی خویشی


P2:
بده آن زر به سیمین بر چه شیرین است بی خویشی


P2:
غم هستی تو کمتر خور چه شیرین است بی خویشی


P1:
در این منگر که در دامم که پر گشت است این جامم

P2:
به پیری عمر نو بنگر چه شیرین است بی خویشی


P2:
مسلمان شو تو ای کافر چه شیرین است بی خویشی


P2:
زهی مشک و زهی عنبر چه شیرین است بی خویشی


P2:
به دست هر یکی ساغر چه شیرین است بی خویشی


P1:
یکی شه بین تو بس حاضر به جمله روح ها ناظر

P2:
ز بی خویشی از آن سوتر چه شیرین است بی خویشی


P2:
پس آنگه گنج باقی بین در این ویرانه ای ساقی


P2:
مگیر از من منم بی دل تویی فرزانه ای ساقی


P1:
چو باشد شیشه روحانی ببین باده چه سان باشد

P2:
بگویم از کی می ترسم تویی در خانه ای ساقی


P1:
در آب و گل بنه پایی که جان آب است و تن چون گل

P2:
جدا کن آب را از گل چو کاه از دانه ای ساقی


P2:
خلل از آب و گل باشد در این کاشانه ای ساقی


P1:
دو خورشید از بگه دیدن یکی خورشید از مشرق


P2:
ولیک او را کجا بیند که این جسم است و او جانی


P2:
که او آن است و صد چون آن که صوفی گویدش آنی


P2:
قدح از دست تو خوشتر که می جان است و تو جانی


P1:
چنان کن شیشه را ساده که گوید خود منم باده

P2:
به حق خویشی ای ساقی که بی خویشم تو بنشانی


P1:
به عشق و جست و جوی تو سبو بردم به جوی تو

P2:
بحمدالله که دانستم که ما را خود تو جویانی


P2:
به من ده جان به من ده جان چه باشد این گران جانی


P2:
بر این دیوانه هم شاید که افسونی فروخوانی


P2:
کز این دیوانه در دیوان بس آشوب است و ویرانی


P2:
بدان کس گو که او باشد چو تو بی عقل و هیهایی


P1:
مرا چشمک زد آن دربان که تو او را نمی دانی


P2:
چرا بیگانه ای از ما چو تو در اصل از مایی


P1:
بیا در خانه خویش آ مترس از عکس خود پیش آ


P2:
کز آن گردان شده ست ای جان مه و این چرخ خضرایی


P2:
شوی همرنگ او در حین به لطف و ذوق و زیبایی


P1:
ندانی خویش را از وی شوی هم شی ء و هم لاشی


P1:
بگفتش کور اگر آن را که من دیدم تو می دیدی


P2:
نگهدار ای خدا ما را از آن گفتار و بدرایی


P2:
که بس جان های نازک را کند این گفت سودایی


P2:
که برگو تا چه می خواهی و زین حیران چه می جویی


P1:
ایا اصحاب و خلوتیان شده دل را چنان جویان


P1:
همه عالم ز تو نالان تو باری از چه می نالی

P2:
چو از تو کم نشد یک مو نمی دانم چه می مویی


P1:
در این دام است آن آهو تو در صحرا چه می گردی

P2:
گهر در خانه گم کردی به هر ویران چه می پویی


P1:
به هر روزی در این خانه یکی حجره نوی یابی


P2:
همو را بین همو را دان یقین می دان که با اویی


P2:
برست از دی و از فردا چو شد بیدار از خوابی


P2:
چو وا شد جانب توحید جان را این چنین بابی


P1:
شده زرکوب و حق مانده تنش چون زرورق مانده


P1:
چو از مخدوم شمس الدین زدی لطفی به روی دل

P2:
از این ها جمله روی دل شدی بی رنگ و سادستی


P1:
بدیدی جمله شاهان را و خوبان را و ماهان را


P1:
ز بانگ رعد آن دریا تو بنگر چون به جوش آید


P1:
روان گشته میش چون خون درون دل به هر سویی


P1:
به یک ساغر نگردم مست تو ساقی بیشتر گردان


P1:
ز تیزی های آن جامش که برق از وی فغان آید


P2:
که امروز است دست خون اگر چه دوش از او رستی


P2:
کی دیده است ای مسلمانان مه گردون در این پستی


P1:
چو گرد راه هین برجه هلا پا دار و گردن نه

P2:
که مردن پیش دلبر به تو را زین عمر سردستی


P1:
برو بی سر به میخانه بخور بی رطل و پیمانه


P1:
غلام و خاک آن مستم که شد هم جام و هم دستم


P1:
چه غم داری در این وادی چو روی یوسفان دیدی

P2:
اگر چه چون زنان حیران ز خنجر دست خود خستی


P1:
منال ای دست از این خنجر چو در کف آمدت گوهر


P1:
خمش کن ای دل دریا از این جوش و کف اندازی

P2:
زهی طرفه که دریایی چو ماهی چون در این شستی


P2:
عجب از چون تو شیر آید که در صندوق بنشستی


P2:
ز هر شش سو برون رفتم که آن ره بی نشانستی


P2:
که در جسم از زمینستی و در عمر از زمانستی


P1:
ز یک خندش مصور شد بهشت ار هشت ور بیش است


P1:
بر او صفرا کنند آنگه ز نخوت اصل سیم و زر

P2:
که ما زر و هنر داریم و غافل زو که کانستی


P1:
چه عذر آرند آن روزی که عذرا گردد از پرده


P1:
ز تن تا جان بسی راه است و در تن می نماند جان


P2:
که چرخ ار بی روانستی بدین سان کی روانستی


P1:
که این تیر عوارض را که می پرد به هر سویی


P1:
چو خود را ملک او بینی جهان اندر جهان باشی


P1:
خواطر رهبرانند و چو رهبر مر تو را بار است


P1:
وگر زاغ است آن خاطر که چشمش سوی مردار است


P1:
گر آن اصلی که زاغ و باز از او تصویر می یابد


P1:
ور آن نوری کز او زاید غم و شادی به یک اشکم


P2:
همین گفت ار نه پرده ستی همه با همگنانستی


P2:
تو را نامه به چپ دادند که بیرون ز آستانستی


P1:
خداوندا تو کن تبدیل که خود کار تو تبدیل است


P2:
تو که را که کنی زیرا نه کوه از خود گرانستی


P2:
تنت گر آن چنان بودی که گفتی دل نگاره ستی


P1:
غنیمت دار رمضان را چو عیدت روی ننموده ست


P2:
دل بیچاره را می دان که او محتاج چاره ستی


P1:
تو گویی جان من لعل است مگر نبود بدین لعلی


P2:
اگر این عشق باره ستی چرا او لوت باره ستی


P2:
اگر عاشق بدی آن کس که دایم لوت خواره ستی


P2:
به هر یا رب که می گویی تو لبیکت دوباره ستی


P2:
نه در جبر و قدر بودی نه در خوف و رجایستی


P1:
نشان از جان تو این داری که می باید نمی باید


P1:
چه زهره دارد و یارا که خواب آرد حشر ما را


P2:
که بیرون شد مزاج من هم از گرمی هم از سردی


P2:
به ساقی گو که زود آخر هم از اول قدح دردی


P1:
بیا ای ساقی لب گز تو خامان را بدان می پز


P1:
نشان بدهم که کس ندهد نشان این است ای خوش قد


P1:
بپر ای دل که پر داری برو آن جا که بیماری


P1:
چه کردی آن دل مسکین اگر چون تن گران بودی


P1:
مبارک بادشان این ره به توفیق و امان الله

P2:
به هر شهری و هر جایی به هر دشتی و هر رودی


P1:
بپرید ای شهان آن سو که یابید آنچ قسمت شد


P1:
در احسان سابق است آن شه به وعده صادق است آن شه

P2:
اگر نه خالق است آن شه تو را از خلق نربودی


P1:
برون از نور و دود است او که افروزید این آتش


P1:
ز شمس الدین شناس ای دل چو بر تو حل شود مشکل


P1:
ور آن ماه دو صد گردون به ناگه خرمنی کردی


P2:
قیامت کو که تا بیند به نقد این شور و شر باری


P2:
به کوی یار ما دررو که بینی بام و در باری


P1:
به شاخ گل همی گفتم چه می رقصی در این گلخن


P1:
به گوش زهره می گفتم که گوشت گرم شد از می


P1:
چو سوسن صد زبان داری زبان درکش از این زاری


P2:
اگر تو آستین زان سان برافشانی که هر باری


P2:
اگر زان سان من و ما را برون رانی که هر باری


P1:
چه باشد زر چه باشد جان چه باشد گوهر و مرجان


P1:
تو زر سرخ می گویش که او زرد است و رنجوری

P2:
تو خواجه شهر می خوانش که او را نیست شلواری


P2:
تو با آن لطف شیرین کار این شوری روا داری


P1:
اگر او را قلم خوانم و اگر او را علم خوانم

P2:
در او هوش است و بی هوشی زهی بی هوش هشیاری


P1:
چو مه روی تو من باشم ز سال و مه چه اندیشی

P2:
چو شور و شوق من هستت ز شور و شر چه غم داری


P2:
چو بر بام فلک رفتی ز خشک و تر چه غم داری


P2:
چو گوهر در بغل داری ز بی گوهر چه غم داری


P2:
چو کر و فر خود دیدی ز هر بی فر چه غم داری


P1:
خمش کن همچو ماهی تو در آن دریای خوش دررو


P1:
کی افسون خواند در گوشت که ابرو پرگره داری


P2:
فزون از شهد و از شکر به شیرینی خوش خواری


P2:
که این مغز است و آن قشر است و این نور است و آن ناری


P1:
چه کوتاه است پیش من شب و روز اندر این مستی


P1:
مرا بر تخت خود بنشان دوزانو پیش من بنشین

P2:
مرا سلطان کن و می دو به پیشم چون سلحداری


P1:
شها شیری تو من روبه تو من شو یک زمان من تو


P2:
که بخشد تاج و تخت خود مگر چون تو کلهداری


P2:
که موسی چون سخن بشنود در می خواست دیداری


P1:
هر آن بیمار مسکین را که از حد رفت بیماری


P2:
چو طاقت طاق شد او را خموش است او ز ناچاری


P1:
بود کاین ناله ها درهم شود آن درد را مرهم


P1:
چو خوف از خوف او گم شد خجل شد امن از امنش


P2:
نه پر دارم که بگریزم نه بالم می کند یاری


P2:
به صدر حرف ها دارد چرا زان رو که آن داری


P2:
ز بهر چشم زخم است این نفیر و این همه زاری


P1:
که تا خلوت کند ز ایشان کند مشغول ایشان را


P1:
ندانی سر این را تو که علم و عقل تو پرده است

P2:
برون غار و تو شادان که خود در عین آن غاری


P2:
و از این اشغال بی کاران نداری تاب بی کاری


P1:
وگر ناگه قضاء الله از این ها بشنود آن مه

P2:
خود او داند که سودایی چه گوید در شب تاری


P1:
هر آن کس را که برداری به اجلالش فرود آری


P2:
از آن شادی که با مایی که سبحان الذی اسری


P1:
حیاتی داد جان ها را به رقص آورده دل ها را


P2:
چو تو بی دست و بی پایی که سبحان الذی اسری


P1:
که از عشقت بسی جان ها چو چوب خشک می سوزد


P1:
منال ای اشتر و خامش به من بنگر به چشم هش


P1:
سر آن ها راست که با او درآوردند سر با سر

P2:
کم از خاری که زد با گل ز چالاکی و سرتیزی


P1:
الا ای جان جان جان چو می بینی چه می پرسی

P2:
الا ای کان کان کان چو با مایی چه می ترسی


P2:
چه جنس و نوع می جویی کز این نوعی و زین جنسی


P2:
بیار ای اشک و بر وی زن بگو ایلا اغا پوسی


P1:
تو را هر جان همی جوید که تا پای تو را بوسد


P1:
بیا ای باغ و ای گلشن بیا ای سرو و ای سوسن


P1:
در آن دریا که خون است آن ز خشک و تر برون است آن


P1:
قدح در کار شیران کن ز زرشان چشم سیران کن

P2:
به جامی عقل ویران کن که عقل آن جا بود خامی


P1:
بسوز از حسن ای خاقان تو نام و ننگ مشتاقان


P1:
بگفت از عشق شمس الدین که تبریز است از او چون چین


P1:
در آخر چون درآمد شب بجست از خواب و دل پرغم


P1:
رخ اندر ماه روشن کرد و گفتا چون دهم شرحت


P2:
تو را می شورد او هر دم چرا او را نشورانی


P1:
تو را دیوانه کرده ست او قرار جانت برده ست او

P2:
غم جان تو خورده ست او چرا در جانش ننشانی


P1:
چو او آب است و تو جویی چرا خود را نمی جویی

P2:
چو او مشک است و تو بویی چرا خود را نیفشانی


P1:
مگر نشنیده ای دستان ز بی خویشان و سرمستان


P1:
تو دانی من نمی دانم که چیست این بانگ از جانم


P1:
صلا مستان و بی خویشان صلا ای عیش اندیشان


P1:
سحرگه گفتم آن مه را که ای من جسم و تو جانی

P2:
بدین حالم که می بینی وزان نالم که می دانی


P2:
چه بس بی باک سلطانی همین می کن که تو آنی


P1:
تو باخویشی به بی خویشان مپیچ ای خصم درویشان

P2:
مزن تو پنجه با ایشان به دستانی که نتوانی


P1:
که شمس الدین تبریزی به جان بخشی و خون ریزی


P2:
چرا بیگانه ای با من چو تو از عین خویشانی


P2:
مشوران مرغ جان ها را که ایشان را سلیمانی


P1:
چو ما دستیم و تو کانی بیاور هر چه می آری

P2:
چو ما خاکیم و تو آبی برویان هر چه رویانی


P2:
که او مر ابر گریان را دراندازد به خندانی


P1:
بیا بخرام و دامن کش در آن دود و در آن آتش

P2:
که می سوزد در آن جا خوش به هر اطراف ذاالنونی


P1:
چه لاله است و گل و ریحان از آن خون رسته در بستان


P2:
در آن دم هر دو جا باشی درون مصر و بیرونی


P2:
به آب و گل کم آیم من مگر در وقت و هر حینی


P1:
طبیب عاشقان است او جهان را همچو جان است او


P1:
طمع دارند و نبودشان که شاه جان کند ردشان


P1:
اگر این شه دورو باشد نه آتش خلق و خو باشد


P1:
دورویی او است بی کینه ازیرا او است آیینه


P2:
تو با شیران مکن زوری که روباهی به سودایی


P2:
نه مکری ماند و نی فن و نه دورویی نه صدتایی


P2:
کسی را کو به جان و دل تو را جوید نمی جویی


P1:
دل افکاری که روی خود به خون دیده می شوید


P2:
پس آنگه عاشق کشته تو را گوید چو خوش خویی


P2:
مرا بس شد ز جان و تن تو را مژده کز آن کویی


P1:
به پیش شاه خوش می دو گهی بالا و گه در گو

P2:
از او ضربت ز تو خدمت که او چوگان و تو گویی


P2:
مخوان ای دل مرا کافر اگر گویم که تو اویی


P2:
چو بازآیم به سوی خود من این سویم تو آن سویی


P1:
اگر بی من خوشی یارا به صد دامم چه می بندی


P1:
چو رشک ماه و گل گشتی چو در دل ها طمع کشتی


P2:
مرا مستانه می گفتی که ما را خویش و فرزندی


P1:
پیاپی باده می دادی به صد لطف و به صد شادی

P2:
که گیر این جام بی خویشی که باخویشی و هشمندی


P1:
چرا چون ای حیات جان در این عالم وطن داری


P2:
که خاری اندر این عالم کند در عهد او خاری


P2:
برون زد لطف از چشمش ز هر سو شد به دیداری


P2:
که تا شد دیده ها محروم و کند از سیر و سیاری


P1:
چنانک از شهوتی تو خوش به جسم و جان شهوانی


P1:
درون خود طلب آن را نه پیش و پس نه بر گردون

P2:
نمی بینی که اندر خواب تو در باغ و گلزاری


P2:
تو آن باغی که می بینی به خواب اندر به بیداری


P2:
از آن جا طفل ره باشی چو رو زین سو به شه آری


P1:
که بگذار و سر می جو کز آن سر سر به دست آید

P2:
به سر بنشین به بزم سر ببین زان سر تو خماری


P1:
به هنگامی که هر جانی به جانی جفت می گردند


P1:
که جان او چنان صاف و لطیف آمد که جان ها را


P1:
کسی کاندر جهان از بوش انا لا غیر می گفته ست

P2:
گر از جاهش ببردی بو ز حسرت کرده خون ریزی


P1:
از آن بحری گذشته ست او که دل ها دل از او یابند

P2:
و جان ها جان از او گیرند و هر چیزی از او چیزی


P1:
که تا زین دام و زین ضربت کشاکش یابد این وحشی


P1:
چنان چون میوه های خام از آن پخته شود شیرین


P1:
خصوصا درد این مسکین که عالم سوز طوفان است

P2:
زهی تلخی و ناکامی که شیرین است از او کامی


P2:
به هر صد قرن نبود این چه جای سال و ایامی


P2:
بدرم چرخ و دریا را به عشق و صبر و پیشانی


P1:
نه زان نوری که آن باشد به جان چاکران لایق


P2:
در آن دریا به رقص اندرشده غلطان و خندانی


P2:
ز چشم و گوش و فهم و وهم اگر خواهی تو برهانی


P1:
تو برهان را چه خواهی کرد که غرق عالم حسی

P2:
برو می چر چو استوران در این مرعای شهوانی


P1:
کز این جمله اشارت ها هم از کشتی هم از دریا


P1:
چو این را فهم کردی تو سجودی بر سوی تبریز


P1:
دل تو همچو سنگ و من چو آهن ثابت اندر عشق


P1:
الا ای نور غایب بین در این دیده نمی تابی


P1:
همه جان ها شده لرزان در این مکمن گه هجران


P1:
الا ای باده شادان به عشق اندر چو استادان


P1:
تو بشکن جوز این تن را بکوب این مغز را درهم


P1:
چه نقد پاک می دانی تو خود را وین نمی بینی


P2:
چو طوفان بر سرم بارد از این سودا ز بالایی


P1:
بیا ای شمس تبریزی که بر دست این سخن بیزی


P2:
ببین تو چاره ای از نو که الحق سخت بینایی


P2:
چو جام از دست جان نوشی از آن بی دست و بی پایی


P1:
به هر شب شمس تبریزی چه گوهرها که می بیزی

P2:
چه سلطانی چه جان بخشی چه خورشیدی چه دریایی


P1:
ای از دل و جان رسته دست از دل و جان شسته


P2:
چون عقل در این مغزی چون حلقه در این گوشی


P1:
می ترسی از این سر که تو داری و از این خو


P1:
می جنب تو بر خویش و همی خور تو از این خون


P1:
جان و صد جان خود چه باشد گر کسی قربان کند


P1:
نی خمش کن پند کم ده بند خواجه بس قوی است


P2:
در چنین ساحل حلال است ار تو خوش پوزی کنی


P1:
چند گویم قبله کامشب هر یکی را قبله ای است


P1:
جمله درمان خواه و آن درمانشان خواهان توست


P1:
هم تویی آن کس که می گوید تویی والله تویی

P2:
گوی و چوگان و نظاره گر در این میدان تویی


P2:
گویی سلطان است آن دام است خود سلطان تویی


P1:
می بدادی جان به نان و نان تو را درخورد نی


P1:
گر نبودی بزم شمس الدین برون از هر دو کون


P1:
شب چو چتر و مه چو سلطان می دود در زیر چتر


P1:
پرده داری کن تو ای شب کان مه اندر خلوت است


P2:
ز آنک صد پر دارد این و نیست آن ها را پری


P2:
ز آنک او بس گرسنه ست و تو مر او را چون خوری


P2:
چرب و شیرین باش از خود ز آنک خوش پالوده ای


P1:
تا چه مرغ است این دلم چون اشتران زانو زده


P2:
من چو پروانه در او او را به من پروانه ای


P1:
این چه چتر است این که بر ملک ابد برداشتی


P1:
چون فلک از توست روشن پس تو را محجوب چیست


P1:
این غزل را بین که خون آلود از خون دل است


P1:
ما دوسر چون شانه ایم ایرا همی زیبد به عشق


P1:
عشق و عاشق را چه خوش خندان کنی رقصان کنی


P2:
ز آنک در دیده بدیده جان از آن سر پایه ای


P1:
چون شوم نومید از آن آهو که مشکش دم به دم


P1:
دم به دم خط می دهد جان ها که ما بنده توایم


P1:
این چه جام است این که گردان کرده ای بر جان ها


P1:
این چه سر گفتی تو با دل ها که خصم جان شدند


P2:
و آن طرف کاین باده بودت از کجا ره برده ای


P1:
نه در ابروی تو چینی نه در آن خوی تو کینی


P1:
خورد این خاک که تشنه تر از آن ریگ سیاه است


P2:
که شراب است و کباب است و یکی گوشه ای خالی


P2:
نه ز شیری نه ز خونی نه از اینی نه از آنی


P2:
برهان خویش از این ده که تو زان شهر کلانی


P2:
که همه گفت و شنودت نه ز مهر است و ز یاری


P1:
تو بر این شمع چه گردی چو از آن شهد بخوردی

P2:
تو چو پروانه چه سوزی که ز نوری نه ز ناری


P2:
تو چه دانی ای دل آخر تو بر این چه دست داری


P2:
به از این نباشد ای جان که تو دل بدو سپاری


P1:
پس از این چو سایه باشم پس و پیش هر امامی


P1:
نه که روی و پشت عالم همه رو به قبله دارد


P1:
هله بس که کاسه ها را به طعام او است قیمت


P1:
تو چه دانی این ابا را که ز مطبخ دماغ است


P2:
نه کم است تن ز نایی نه کم است جان ز نایی


P2:
چو مسیح دم روان کن که تو نیز از آن هوایی


P1:
چو تو لعل کان ندارد چو تو جان جهان ندارد


P1:
که در آن زمان سری تو که تو خویش دنب دانی


P1:
تو کدام و من کدامم تو چه نام و من چه نامم

P2:
تو چه دانه من چه دامم که نه اینی و نه آنی


P1:
گل و خار و باغ اگر چه اثری است ز آسمان ها


P2:
به نشان رسی تو آن دم که تو بی نشان بمانی


P1:
گل و لاله ها چو دام اند و نظاره گر چو صیدی


P1:
که بهار گوید ای جان دم خود چو دانه ها دان


P1:
چو به پشه این رساند تو بگو به پیل چه دهد


P1:
چو سگی چنین ز خود شد تو ببین که شیر شرزه


P1:
تو شراب و ما سبویی تو چو آب و ما چو جویی


P1:
تو به گوش دل چه گفتی که به خنده اش شکفتی


P2:
که چه طاقت است جان را چو تو نور خود نمایی


P1:
تو در آن دو رخ چه داری که فکندی از عیاری


P1:
هین مترس ای دل از آن جور که مومن آن جاست


P1:
این جهان روز و شب از خوف و رجا لرزان است


P1:
هر کی بندی است از این آب و از این گل برهد


P1:
کاین زمانه چو تن است و تو در او چون جانی


P1:
نه به بالا نه به زیری و نه جان در جهت است


P2:
جان شمع و تن چو طشتی جان آب و تن چو رودی


P1:
خوردی تو زهر و گفتی حق را از این چه نقصان


P2:
کای دل تو خود چه چیزی وی جان تو خود کدامی


P2:
این رنگ و نقش دام است مکر است و بی وفایی


P1:
این هم بپرس از او که تو در حسن و در جمال


P1:
هر عین و هر عرض چو دهان بسته غنچه ای است


P1:
عالم به حکم او است مر او را چه فخر از این


P1:
دوش همه شب دوش همه شب گشتم من بر بام حبیبی

P2:
اختر و گردون اختر و گردون برده ز زهره جام حبیبی


P1:
جمله جان ها جمله جان ها بسته پر و پا بسته پر و پا

P2:
همچو دل من همچو دل من دلخوش اندر دام حبیبی


P1:
دام تو خوشتر دام تو خوشتر از می احمر وز زر اخضر

P2:
از زر پخته از زر پخته نادره تر بد خام حبیبی


P1:
نور رخ شه نور رخ شه حسرت صد مه رهزن صد ره

P2:
صبح سعادت صبح سعادت درج شده در شام حبیبی


P1:
مخزن قارون مخزن قارون اختر گردون ملک همایون

P2:
گر بدهد جان گر بدهد جان او نگزارد وام حبیبی


P1:
عام شده ست این عام شده ست این نظم سخن ها لیک تو این بین

P2:
ای شده قربان ای شده قربان خاص جهان در عام حبیبی


P1:
بسوخت عشق تو خرمن نه جان بماند نه این تن


P2:
تو مه نه ای تو غباری تو زر نه ای تو نحاسی


P1:
به تو نالم تو گوییم که تو را دور کرده ام


P1:
تو چه می داده ای به دل که چپ و راست می فتد

P2:
و گهی نی چپ و نه راست و نه ترس و نه ایمنی


P2:
چو به شب پرده می کشد تو به شب پرده می دری


P2:
چو طوفان بر سرم بارد، غم و سودا ز بالایی


P1:
و قولوا:  ایها المولی، الا یا نظرة الدنیا


P2:
که نبود شرط در حلقه، شکر خوردن به تنهایی


P1:
بار منست او بچه نغزی، خواجه اگرچه همه مغزی


P1:
وز در بسته چو برنجی، شیوه کنی زود بقنجی؟!

P2:
شیوه مکن، قنج رها کن، پست کن آن سر، که بگنجی


P2:
چونک شود خیره نظرشان، از ره دلشان بکشانی


P1:
خانه ی دل را دو دری کن، جانب جان راه بری کن


P1:
جان و روان خیز روان کن، با شه شاهان سیران کن

P2:
هیچ بطی جوید کشتی؟! جان شده ی ترک مکان کن


P1:
ای طربستان، چه لطیفی؟! ای سرمستان چه ظریفی؟!

P2:
ده بخوری تو بدهی یک، کی بود این شرط حریفی؟!


P2:
باز رو ای باز بدان شه، با شه خود عهد و وفا کن


